Jubilej Ferenca Rajhla i njegove porodične palate

Subotica – Povodom 155 godina od rođenja arhitekte Ferenca Rajhla, kao i 120 godina otkako je izgradio svoju porodičnu zgradu u kojoj je danas smeštena Savremena galerija, na bistu vajara postavljeni su venci. Ovim simboličnim gestom prvi put se i Subotičani odužuju velikom arhitekti koji je projektovao neke od najznačajnijih objekata u gradu.

„Ove godine obeležavamo 120 godina od otvaranja Rajhlove palate i 155 godina od rođenja Ferenca Rajhla, koji je gradu, Subotičanima, ali i celoj zemlji ostavio veliki legat. Zgrada Savremene galerije je bila njegov porodični dom u kojem je proveo samo četiri godine. Osim toga, u Subotici je projektovao i zgradu Pučke kasine, tj. današnju zgradu gradske biblioteke”, podsetila je Beata Salma, direktorica Savremene galerije. Ona je najavila da će povodom jubilarne Rajhlove godine Savremena galerija svakog meseca prirediti posebne programe, koncerte, izložbe i predavanja, kao i letnji kamp za decu.

Ferenc Rajhl rođen je u Apatinu 1869. godine. Arhitekturu je završio u Budimpešti i nakon toga je putovao po Evropi, a u Suboticu se nastanio 1895. godine, kada je oženio Ilonu Vargu. Za svoju porodicu projektovao je zgradu koja se i danas smatra jednim od najlepših secesijskih objekata u gradu, arhitektonski biser i prepoznatljivi simbol Subotice. Zbog svoje izuzetne dekorativne fasade ona predstavlja sam vrh secesijske arhitekture u našoj zemlji, ali i šire. Istovremeno on je autor projekata i zgrade današnje gradske biblioteke i gimnazije. Nažalost, gradnja raskošnog porodičnog doma iscrpela je njegove finansije, te je porodica u Rajhl palati živela samo četiri godine. Nakon što je zbog bankrota napustio Suboticu, odlazi u Segedin, a potom u Budimpeštu, gde je preminuo 12. aprila 1960. godine.

Palata Rajhl je tokom Prvog svetskog rata služila i kao bolnica, potom objekat za višeporodično stanovanje, te zubarska ordinacija. Nakon Drugog svetskog rata u njoj se do 1968. godine nalazio muzej, da bi nakon toga pripala Savremenoj galeriji, koja je tako i najdugovečniji stanar prelepe palate. Zahvaljujući tome, ovo je i zgrada u kojoj se presecaju spomenik kulture i istorije i novi umetnički pravci.

Narednih meseci obeležavanje jubileja Ferenca Rajhla i same palate biće u znaku predavanja koja će iz različitih uglova približiti vreme izgradnje palate, kao i razgovora sa umetnicima čije su izložbe razvile posebnu komunikaciju sa ovim izuzetnim izložbenim prostorom.