Obeleženo 107 godina od Topličkog ustanka

Prokuplje, Kuršumlija – Nizom kulturnih manifestacija u Prokuplju i Kuršumliji obeleženo je 107 godina od Topličkog ustanka, narodne bune protiv bugarske i austrougarske okupacije za vreme Prvog svetskog rata. Državna ceremonija u Prokuplju održana je kod spomenika Topličanima palim u ratovima 1912–1918 i žrtvama u narodnom ustanku 1917. godine. U Kuršumliji je obeležavanje održano u selu Mačkovac, gde je 26. februara 1917. godine započela bitka koja je prerasla u ustanak, a dva dana kasnije Kuršumlija je oslobođena.

Toplički ustanak 1917. godine bio je jedini ustanak u nekoj državi okupiranoj od centralnih sila tokom Velikog rata, trajao je nepunih mesec dana, do 25. marta 1917. godine, a neposredan povod bila je mobilizacija koju su bugarske vlasti htele da izvrše na teritoriji Toplice, Jablanice i Puste Reke.

Tokom trajanja ustanka u Toplici ubijeno je 20.000 ljudi i potpuno uništeno 55 sela.

U obeležavanju značajnog datuma za sve Topličane uključeno je sveštenstvo Crkve Sveti Prokopije u Prokuplju, predstavnici gradske vlasti, Vojske Srbije, policije, kulturne institucije, hor Crkve Sveti Prokopije, članovi Književne omladine Prokuplja.

Toplički ustanak, jedini oslobodilački pokušaj u to vreme u Evropi, počeo je 26. februara 1917. godine u Mačkovcu kod Kuršumlije, kada je napadnuta albanska patrola, a istog dana je oslobođena Kuršumlija.

Pod vođstvom Koste Vojinovića i Koste Pećanca oko 12.000 slabo naoružanih ustanika krenulo je ka Prokuplju koje je oslobođeno u noći između 2. i 3. marta.

Blace je oslobođeno 5. marta. Žitorađa, Bojnik, Lebane i Medveđa oslobođeni su između 2. i 5. marta.

U naletu ustanika ukupno je oslobođeno 80 kvadratnih kilometara teritorije, ali je sloboda trajala nepunih mesec dana, jer je 25. marta u kontraofanzivi slomljen otpor blizu 60.000 bugarskih, nemačkih i albanskih vojnika i buna je ugušena.

Prema istorijskim podacima, bugarska vojska je u okupaciji Srbije i gušenju Topličkog ustanka pogazila sve ratne zakone i pravila, nije se pridržavala osnovnih principa čovečnosti, zverski su mučili i ubijali narod, spaljivali knjige…