(Ne)dostižni ideali žena

U Studentskom kulturnom centru u Beogradu, Ženski INDOK centar prošle nedelje obeležio je trideset godina od prve konferencije feminističkog pokreta „Drug-ca” u bivšoj Jugoslaviji, u to vreme prvog pokreta ove vrste u istočnoj Evropi. Obeležavanju su prisustvovali neki od učesnika prve konferencije održane 1978. godine, među kojima su bili Nada Ler-Sofronić, Nada Đuričin, Ljilja Gaković, Jasmina Tešanić, Borka Pavićević, Vuk Stambolović, Nadežda Čačinović, Vesna Pešić i drugi, koji su sa vremenske distance rezimirali dosadašnje rezultate rada u ovoj oblasti.

Samoosvešćenje žena, emancipacija u političkom i ekonomskom životu, kao i psihološka nezavisnost u odnosu na muškarce, bili su neki od ciljeva za koje su se zalagali članovi ovog pokreta. Ove ideje u tom periodu nailazile su na oštru kritiku javnosti i na brojna osporavanja, ali kada se danas povuče paralela izmeću situacije u kojoj se žena nalazila, tada se može uočiti izvestan napredak.

Da je do određenih pozitivnih promena došlo, saglasna je većina učesnika ove panel diskusije, ali je takođe i naglašeno da su se zadržali i izvesni stereotipi. To praktično znači da se, iako se žena emancipovala u ekonomskom smislu, postala finansijski nezavisna od muškarca i stekla mogućnost da „osvaja” profesije koje su nekad bile ekskluzivno „muške”, obaveze oko kuće, dece i briga o porodici i dalje se smatraju prevashodno „ženskim”.

Ukazujući na pojavu da se patrijarhat polako vraća, Vesna Pešić je istakla da se pojedine žene često odlučuju da urade plastične operacije kako bi se „dobro” udale. Protiv podređivanja žena i isključivog svođenja na njihovu seksualnost, ova organizacija se borila još od svog osnivanja.

Vuk Stambolović je istakao da se feministički pokret „Drug-ca” bavi problemima velikog broja marginalizovanih grupa u koje spada i položaj žena Romkinja, invalida, žena u zatvoru, kao i nasilje u porodici. Naglasak je stavljen i na status žena u periodu rata, jer su one tada bile u nezavidnom položaju koji je psihički bio nepodnošljiv za njih.

(/slika2)Istaknuto je da je u političkom životu napravljen pomak ali da je najteže bilo izboriti se sa problemom psihološkog oslobađanja žene i njenog prava da iznosi lično mišljenje.

Nakon trideset godina, osnivači i učesnici ovog pokreta zalažu se za iste ideje ali deluju odvojeno u različitim oblastima. „Promene su spore ali je cilj da se u Srbiji ostvare ona prava žena koja su u svetu već odavno prihvaćena i da se stvori bolja budućnost sa naredne generacije”, istakla je Jasmina Tešanić. Ona je naglasila da je ono što se osamdesetih godina prošlog veka činilo nedostižnim idealom danas delimično ostvareno, jer je donekle sprečena erozija ženskih prava.