Ubedljiv umetnički koncept

Jedna od paradigmatičnih pojava na beogradskoj umetničkoj sceni u prvoj polovini devete decenije svakako je Milovan DeStil Marković, čiju je umetničku praksu pratilo i podržavalo krilo aktuelne kritike. Markovićeva stvaralačka personalnost i intenzivni aktivizam ispoljili su se još za vreme studija na beogradskoj Likovnoj akademiji – on izlaže prostorne radove i instalacije u SKC-u, radi video rituale i performanse, realizuje ambijente za kultnu TV emisiju „Petkom u 22”, tandem je u umetničkoj grupi „Žestoki”.

Ove važne tačke u Markovićevom razuđenom beogradskom periodu profilišu karakter umetničke ličnosti sa izraženim sluhom za promene duhovne klime vremena, izmenjeni umetnički status slike i njeno značenje, a veliki stvaralački podsticaj za njega predstavljaju i postulati vizantijske ikonografije. Ličnost ekstrovertna, ambiciozna, dinamična i upadljivo prisutna intenzivno je markirala sopstveni stvaralački koncept novog prostora u kojem egzistira nepostojani umetnički objekt u svom ambivalentnom de/konstruktivnom karakteru. Nagrada Oktobarskog salona (1983) i „Politikina” nagrada za prostorno-ambijentalnu situaciju „Euharistija” (1986), uz učešće na Apertu, u okviru Bijenala u Veneciji, svakako su stimulativna profesionalna priznanja pred put u Zapadni Berlin gde Marković nastavlja da stvara.

Strategijom sigurnih koraka ličnosti koja kreira umetnički događaj i održava tenziju prisustva, on u Nemačkoj radi velike problemske cikluse – „Prototipovi” (od 1988) i „Transfigurativi” (od 1994); takođe učestvuje na relevantnim smotrama vizuelnih umetnosti u Istanbulu, Sao Paulu, Cetinju, Beogradu kao i velikim muzejskim projektima po svetu. Može se reći da se u „Prototipovima” sačuvala i dalje nadgrađivala ideja o prostornoj percepciji umetničkog kompleksa, a efektni odnosi crnog i zlatnog u vizuelizaciji određenog fenomena (najupadljiviji u ranom radu „Euharistija”), inkorporirani su u deo programa istraživanja specifikuma kulturnog, društvenog, političkog miljea određene sredine (Oslo, Sarajevo, Rim, Srbija, Čačak).

Nova postavka izabranih radova Milovana DeStil Markovića u Čačku projektovana je kao složena instalacija sa elementima ambijentalnog, konstante u stvaralačkom konceptu ovog autora.Veoma inteligentno koncipovana, kao vrsta evaluacije proteklih decenija, ova izložba markira ključne stvaralačke tačke i sa nevelikim brojem radova koji, poput velikih slova u datumaru, vode kroz vizuelno upečatljivu celinu Markovićevog stvaralaštva, od radova in situ „Destilovano lice” i „Autoportret Barkod”, do grupe portreta iz serije „Karminke” i „Tekst portreta” (Beskućnici), podne instalacije „Prototip Čačka”, rada „Prototip Srbije”, do ranih radova „Euharistija”, „Crni prostor” i „Novi prostor”.
„Tekst portreti” beskućnika je veliki i dominantan projekat u kojem autor iskušava našu osetljivost u odnosu na društveno marginalizovane grupe i postojeće stereotipe; realizovan u sedam gradova (Tokio, Berlin, London…) i postavljen na njihovim centralnim tačkama kao bilbord ili baner (u Beogradu baner na Palati Albanija), ovaj dokumentarni video-zapis razgovora transformisan je u kultivisanu formu slikarevog posredništva ispisivanjem reči, fragmenata iskazanog svedočanstva.

Ako u projektu „Tekst portreti” eksperimentiše rečima i njihovim realnim dometima u svetu brzine i robe, transfigurativnim slikama „Karminke”autor istražuje granice portreta i u samoironičnom konceptu žene pop-ikone, on slika karminom, najstarijim stereotipom ženske šminke.

Mada se Markovićevo stvaralaštvo danas već deli na beogradski i berlinski period, uz logične promene u idejnom i estetskom diskursu njegovih radova, u njegovom umetničkom konceptu dominira slikarsko biće, a prostor, boja, reč, odnos fragment–celina, rad in situ ili društveni kontekst, samo su forme u kojima se realizuje njegov kreativni potencijal. Publikacija monografskog karaktera objavljena povodom izložbe u Čačku deo je izuzetnog projekta Umetničke galerije „Nadežda Petrović”.