Dani beloglavog supa

Već više od decenije na današnji dan Fondacija za zaštitu ptica grabljivica tradicionalno obeležava Međunarodni dan svesti o potrebi zaštite lešinara (International Vulture Awareness Day) manifestacijom Dani beloglavog supa. Danas će taj dan biti obeležen u rezervatu na Uvcu, puštanjem oporavljenih jedinki nazad u prirodu. Ove godine će to biti poseban doživljaj, jer će ove veličanstvene ptice biti opremljene satelitskim odašiljačem domaće proizvodnje. Grupa naših elektrotehničara je u saradnji sa Elektrotehničkim fakultetom iz Niša napravila satelitsku platformu za praćenje beloglavog supa i ovo će biti prava prilika da se isproba kako funkcioniše.

– Lešinari su značajna grupa životinja koja se suočava sa nizom pretnji koje ugrožavaju njihov opstanak. Populacije svih vrsta lešinara su ugrožene, a neke vrste su pred nestajanjem. Od 16 vrsta lešinara Starog sveta, kod 12 je izražena pretnja opstanka. Kod nas je do prošlog veka živelo četiri vrste lešinara. Orao bradan, bela kanja i crni lešinar su vrste koje su iščezle u Srbiji, a jedina vrsta koju smo uspeli da sačuvamo je beloglavi sup. Uspešan program zaštite beloglavog supa koji vodi Fondacija za zaštitu ptica grabljivica sačuvao je ovu vrstu od iščezavanja – objašnjava dr Saša Marinković iz Fondacija za zaštitu ptica grabljivica.

Kako je naveo, danas se najbrojnija populacija beloglavog supa na Balkanu nalazi upravo u Srbiji.

– Oni se iz Srbije šire i naseljavaju druge krajeve Balkana gde im stvaraju uslove kako bi ih primamili da se tu zadrže. Ali kod nas istočna Srbija, koja je do 1958. imala ovu vrstu, ostaje pusta. Država bi mogla da prepozna značaj povratka beloglavog supa u istočnu Srbiju zbog njegovog ekonomskog značaja i kao simbola sačuvane prirode. Ova ptica bila bi rešenje za uklanjanje stočnog otpada u istočnoj Srbiji, koji najčešće završava na divljim deponijama, a njegovo odlaganje predstavlja problem stočarima i mesarima – ocenio je Marinković.

Lešinari imaju nezamenjivu ulogu u očuvanju harmonije u prirodnim procesima razlaganja organske materije i sprečavanja širenja zaraza. Najnovije istraživanje Bi-Bi-Sija ukazalo je na katastrofalne posledice nestajanja supova u Indiji – u poslednje tri decenije iščezlo je 96 odsto populacija četiri vrste zbog upotrebe diklofena u veterinarskoj medicini u lečenju stoke.

– Supovi se isključivo hrane uginulom stokom i zato ih zovemo čistačima prirode. Ptice su 400 puta osetljivije na trovanja diklofenom od sisara, što je prouzrokovalo naglo iščezavanje supova u Indiji. Izumiranje supova indirektno utiče na smrt 500.000 ljudi godišnje u Indiji, a smrtnost ljudi se povećala za četiri odsto. Povećao se broj zaraza bakterijama prouzrokovanih raspadanjem uginule stoke koje zagađuju i vodotokove i proširilo sa besnilo. Zbog viška dostupne hrane porastao je broj predatora, pasa lutalica, šakala, leoparda koji su počeli da ulaze u urbane sredine i nanose štete ljudima. Vlada je sračunala da štete od nestajanja čistača prirode Indiju košta 36 milijardi dolara godišnje – ističe Marinković.

Fondacija za zaštitu ptica grabljivica od 2011. postavila je više od 20 satelitskih odašiljača na beloglave supove i na orlove belorepane i zmijare koji su kupovani u inostranstvu.

– Napredak naših elektrotehničara u satelitskoj tehnologiji omogućiće da se satelitska tehnologija u praćenju divljih životinja razvija u Srbiji. Praćenje satelitskom tehnologijom beloglavih supova omogućila nam da saznamo navike i značajne informacije iz života ovih ptica. Poznati supovi sa satelitskim praćenjem Konstantin, Jefimija, Tesla i drugi oslikali su areale i prostore značajne za ishranu ove vrste, a najinteresantnija su praćenja migracija mladih ptica u daleke zemlje Arabijskog poluostrva i južne i istočne Evrope. Ovim praćenjima treba dodati i 400 beloglavih supova označenih krilnim markicama koji su beleženi u 24 zemlje Od Rusije do Španije i od Estonije do Jemena – naglasio je Marinković.

Najudaljenije mesto gde je nađen naš sup Alibaba nalazilo se u Jemenu, od Srbije udaljeno 3.450 kilometara.

Lik orla na srednjovekovnim znamenjima Srbije

Cilj manifestacije Dana beloglavog supa u rezervatu u Uvcu je da ovaj izuzetni brend postane i zvanično turistička ponuda ovog kraja i da se uvrsti u kalendar turističkih ponuda Turističkog saveza Srbije. Smisao je da se Međunarodni dan zaštite beloglavog supa uz ponudu obrazovnih sadržaja poveže sa lokalnom zajednicom i postane mala svečanost kraja posvećena uspešnoj zaštiti ugrožene vrste od nacionalnog značaja, jer se lik beloglavog supa nalazi na srednjovekovnim znamenjima Srbije.