Počela obnova sat-kule na Petrovaradinskoj tvrđavi

Novi Sad – Na Petrovaradinskoj tvrđavi započeti su radovi na obnovi sat-kule, jednog od simbola Novog Sada. Toranj se zasad opasuje skelama, a predstoje mu građevinsko-zanatski i konzervatorsko-restauratorski poslovi, pod nadzorom gradskog Zavoda za zaštitu spomenika kulture. Naime, ceo ovaj prostor, gornja i donja tvrđava sa podgrađem, uživa status kulturnog dobra od velikog značaja.

Zavod je juče saopštio da radove na obnovi tornja sa satom na gornjem Ludvigovom bastionu započinje kako bi se uklonile sve posledice nastale u velikom nevremenu koje je zadesilo Novi Sad u julu prošle godine. Rok za završetak je 150 radnih dana.

Građevinsko-zanatski radovi podrazumevaju, između ostalog, sve pripremne radnje, delimično malterisanje oštećenih površina na spoljašnjim i unutrašnjim zidovima i obnovu venca tornja. Ugovorena je i obnova elemenata krovne konstrukcije i zamena kape tornja novim bakarnim limom. Uz završnu obradu farbaće se malterske površine.

Od konzervatorsko-restauratorskih radova planirana je restauracija drvenih dvokrilnih šalukatri, kao i ulaznih jednokrilnih vrata u toranj i okolne niske gvozdene ograde. Zavod navodi da je posebna pažnja u projektu posvećena restauraciji i konzervaciji zatega, nosača i drugih elemenata od gvožđa u unutrašnjosti tornja, brojčaniku i kazaljkama na satu, kao i izradi novog pozlaćenog dekorativnog vrha.

I novi vrh se sastoji od nosećeg koplja, jabuke, oznaka strana sveta, vetrokaza i špica u obliku srca, a originalni, stari delovi, kako napominju nadležni, biće očišćeni i konzervirani prema pravilima struke i nalaziće se u Muzeju grada Novog Sada.

Poslednji put je toranj sa satom obnovljen pojedinim radovima 2013. godine, a 2017. je automatizovan rad satnog mehanizma koji se ranije ručno navijao. Originalni satni mehanizam potiče najverovatnije iz 1702. godine, koja je i urezana na klatnu. Donet je iz Alzasa u Francuskoj. Zabeležene su i godine stradanja, odnosno novih početaka: 1790, 1837, 1941. i 1952.

O starom satnom mehanizmu, popravci, ručnom navijanju i podešavanju amplitude klatna poslednjih decenija vodio je računa majstor Lajoš Lukači, koji je za taj mehanizam umeo da kaže „gospodin sat”. Velika kazaljka pokazuje sate, a mala minute, što je obrnuto od uobičajenog, da bi se iz daljine mogla očitati satnica.