Četiri gorska oka Golije

Ivanjica – Za šumama prebogatu planinu Goliju zna se da je vazdušna banja koju je 2011. Unesko proglasio Rezervatom biosfere (jedinim u Srbiji). A samo upućeni znaju za njene prirodne retkosti, izuzetan broj biljnih i životinjskih vrsta, mnoštvo potoka i reka... Pa i četiri jezera, privlačna gorska oka Golije.

Najpoznatije je Dajićko jezero, u narodu zvano i Tičar, koje leži na 1.436 metara nadmorske visine. Značajna i zanimljiva su dva Košaninova jezera, te jezero Nebeska suza na Okruglici. Kao što su dar prirode sve druge znamenitosti na Goliji, tako su i ova jezera prirodna, navode u ivanjičkoj Turističkoj organizaciji.

Od Ivanjice je Dajićko jezero udaljeno tridesetak kilometara, putem ka Golijskoj reci. Smestilo se na severozapadnoj strani Golije, u produžetku kose koja se spušta od vrha Jankov kamen (1.833 m nadmorske visine) i pravi razvođe reka Moravice i Studenice. Ime Tičar dobilo je po brdu koje se nalazi sa njegove zapadne strane. Nije retkost čuti i nazive Svatovsko jezero (po legendi o utapanju svatova u njemu) ili Gorsko oko Golije. Opština Ivanjica je, na predlog Republičkog zavoda za zaštitu prirode, još 1966. donela rešenje o stavljanju pod zaštitu Dajićkog jezera kao prirodne retkosti tresave, spomenika geobotaničkog karaktera.

Na sličnoj udaljenosti od Ivanjice, 31 kilometar, ali niže, na Jelaku u slivu Studenice (na oko 900 m) nalaze se Košaninova jezera, malo i veliko (tridesetak metara udaljeno jedno od drugog). Nazvana su po znamenitom srpskom botaničaru Nedeljku Košaninu, rođenom u ovom kraju. Blizu je manastir Pridvorica, i to na putnom pravcu koji vodi ka manastiru Studenica. Zanimljiv je fenomen vezan za malo Košaninovo jezero (dužine 90 metara): kad su kišni dani nivo vode u njemu opada, a kad je sunčano vreme jezero nadolazi. Voda iz njega, budući da je na nešto višoj nadmorskoj visini, povremeno otiče u veliko jezero (dužine 180 metara). Narodna legenda kaže da su se vile okupljale i kolo igrale kod ovih jezera.

U novije vreme, krajem osme decenije 20. veka, na Okruglici (1.495 m) je formirano još jedno golijsko jezero, nazvano Nebeska suza. Nalazi se iznad puta Ivanjica – Bele vode, takođe tridesetak kilometara udaljeno od opštinskog sedišta. Nebeska suza je nastala posle zemljotresa u Rumuniji 1977. godine. Pojavila se na nevelikoj travnatoj zaravni, nepravilnog oblika. Po površini je najveće jezero u ovom kraju, a neistraženo.

– Turistički potencijali golijskih jezera su neiskorišćeni. Treba ih iskoristiti kao privlačne lokalitete Golije, uz poštovanje režima njihove zaštite – navodi se u publikaciji „Golijska jezera, dar prirode na krovu zapadne Srbije” Turističke organizacije Ivanjice.