Sećanje na slavnu prošlost

Valjevo - U ovom gradu, domu Drinske divizije i Petog pešadijskog puka, mestu nade i končine hiljada ranjenih i bolesnih, srpsku slavnu prošlost poput guslarske strune, dramatično i oštro, pripoveda svaki kamen, krošnja, svaki talas Kolubare...

Ovo je rekao protonamesnik Darko Đurđević, arhijerejski namesnik drugi valjevski, na svečanom otvaranju izložbe „Valjevo u ratovima za oslobođenje 1912–1918”, autorke Sare Kovačević, predsednice Udruženja ratnih dobrovoljaca 1912–1918, njihovih potomaka i poštovalaca „Miloš Kovačević”, koje je i realizator izložbe priređene u galeriji Narodnog muzeja u Valjevu, pod pokroviteljstvom Ministarstva za rad, zapošljavanje, boračka i socijalna pitanja.

– Slavnu srpsku prošlost propoveda i komad neba sa čijih visina nas danas posmatraju vojvoda Živojin Mišić i njegov sin i saborac tokom balkanskih i Velikog rata Aleksandar, koji će baš u Valjevu položiti život svoj u Drugom svetskom ratu. Sa nebeskih visina gleda nas i Nadežda Petrović, utemeljiteljka srpskog modernog slikarstva i likovne kritike, umetnica dara prepoznatog i priznatog među evropskim velikanima, a još više od toga rodoljub i ikona valjevske ratne bolnice, sestra u Hristu svakom srpskom, ali i svim drugim ranjenicima i obolelima od pegavog tifusa od kojeg će i sama umreti, brinući bespoštedno o bolesnicima... – dodao je Đurđević.

Prema rečima Vladimira Damnjanovića, višeg arhiviste Međuopštinskog istorijskog arhiva Valjevo, izložba priređena na deset velikih panoa slikom i rečju prikazuje Prvi i Drugi balkanski rat, ulogu i značaj Petog pešadijskog puka „Kralj Milan” Drinske divizije, koji je bio stacioniran u Valjevu, pobedonosnu srpsku vojsku i bitke na Ceru i Kolubari u Prvom svetskom ratu, valjevsku bolnicu i humanost stranih medicinskih misija, lik i delo velikog vojvode Živojina Mišića, kao i oslobođenje Valjeva 1918. godine.

Arhivisti Međuopštinskog arhiva Vladimir Damnjanović i Boris Milivojević obezbedili su za ovu postavku zanimljivu arhivsku građu sa nizom do sada nepoznatih podataka koji se, pored ostalog, odnose i na kretanje vojnih jedinica i dokumentaciju iz okupiranog Valjeva.