Petropavlov manastir oslikale su monahinje

Od našeg stalnog dopisnika
Banjaluka – U srcu hercegovačkog kraja bogatog pravoslavnim svetinjama, na četiri kilometra od Trebinja, smestio se i znameniti manastir Svetih apostola Petra i Pavla, poznat kao Petropavlov manastir. Ova duhovna oaza vekovima čuva tragove istorije, vere i kulture, a arheološki nalazi potvrđuju njeno postojanje od četvrtog stoleća.

Manastir je smešten u Petropavlovom polju, uz stari put od Trebinja ka Dubrovniku, na podneblju važnih misionarskih puteva. Ovuda je, po predanju, prolazio apostol Pavle na svom putu ka Rimu.

Dodatnu posebnost ovom lokalitetu daje obližnja pećina apostola Pavla, koja je nedavno obnovljena zahvaljujući naporima lokalnih entuzijasta. Po predanju, u ovoj pećini se Sveti Pavle skrivao i krstio vernike i hrišćane.

„U krstionici koju smo otkrili u Pavlovoj crkvi i oko nje pronašli smo primerke novca koji datira od Konstantina Velikog, pa do 15. veka, imamo kolekciju tog novca. Na tri kilometra od manastira imamo još jednu crkvu posvećenu apostolu Pavlu, dakle na tako maloj razdaljini imamo dve crkve, što potvrđuje da se ovde dešavalo nešto značajno što je povezano s njegovim imenom”, ispričala je za „Politiku” igumanija Pavla.

Sudbina Petropavlovog manastira nije bila laka. Kao i mnoge svetinje u ovom kraju, porušen je u 15. veku, po dolasku Osmanlija. Obnovljen je 1998, na inicijativu vladika Atanasija i Grigorija. Obnovljena je Crkva apostola Pavla na temeljima krstionice, koja se nalazila uz veću Crkvu apostola Petra. Danas kompleks manastira čine dve crkve – Crkva Svetog apostola Pavla i Crkva Svetog apostola Petra – uz konake za monahinje i posetioce.

„Planiramo da nastavimo arheološka istraživanja, kao i obnovu manastira, koja nije završena. Crkva apostola Petra obnovljena je 1906. godine, a obnovio ju je tadašnji vladika Petar Zimonjić da bi sačuvao ime manastira. Onda je 1998. obnovljen i manastir, a potom i Crkva apostola Pavla. Manastiru pripadaju i obližnji Mrkonjići, to je naš metoh. Tamo se nalazi crkva posvećena Svetom Vasiliju Ostroškom, u mestu gde je taj svetitelj rođen. Subotom tamo imamo liturgiju i neka od sestara uvek je tamo. A praznicima i nedeljom u Petropavlovom manastiru”, ispričala nam je igumanija Pavla.

Kako se navodi, put koji je prve hrišćane odveo u Rim prolazio je preko današnje Hercegovine, a jedan njegov ogranak navodno je vodio ravnicom ispod Pavlove pećine. Arheolozi su tragove prvih hrišćanskih zajednica otkrili u obližnjem mestu Panik, u okviru antičkog urbanog kompleksa u kojem je, u kompoziciji podnog mozaika, prikazan Orfej koji na desnoj ruci ima tri znaka krsta, navode u Turističkoj organizaciji grada Trebinja.

Znamenitost Petropavlovog manastira ogleda se i u njegovom freskopisu, završenom 2007. godine. Oslikan rukama monahinja iz manastira Gradac i Petropavlovog manastira, predstavlja jedan od retkih primera u Srpskoj pravoslavnoj crkvi da su ženske ruke oblikovale bogatu ikonografiju.

Petropavlov manastir i pećina nisu samo duhovno utočište, već i značajna turistička destinacija. Meštani su pomogli da se uredi dvorište manastira, podignuti su vinograd i maslinjak, što ovu svetinju, uz blizinu puteva ka Herceg Novom i Dubrovniku, čini privlačnom za zaljubljenike u prirodu i istoriju.

Manastirska obitelj broji devet sestara – sedam monahinja i dve iskušenice. Ekonomiju čini vinograd sa zasadima loze vinskih sorti. Sestrinstvo ima i radionice, između ostalih za šivenje i vez svešteničkih odeždi, radionicu za ikonopis u kojoj tri sestre uče i stvaraju po uzoru na stare majstore vizantijske umetnosti, kao i radionicu za proizvodnju tamjana, u kojoj se pravi tamjan s mirisima eteričnih ulja biljaka karakterističnih za područje istočne Hercegovine – lavande, kadulje, vreska... Na radionici za kaligrafiju, takođe po uzoru na vizantijsku umetnost, izrađuju se čestitke, razglednice, vaskršnja jaja...