Šantić i Boka

Srpski pesnik iz Mostara Aleksa Šantić bio je poštovalac Crne Gore i njenih vladara, diveći se njenim lepotama i znamenitostima. U liku knjaza Nikole Petrovića video je svog prijatelja i zaštitnika srpstva pa se u proleće 1903. godine zajedno s mostarskim pesnikom Ljubom Oborinom uputio na Cetinje da zamoli knjaza Nikolu da interveniše kod turskih vlasti u Carigradu i Carigradske patrijaršije oko dobijanja versko-prosvetne autonomije za Srbe u Bosni i Hercegovini. Šantić je tada bio jedan od vođa kulturnog i nacionalnog pokreta hercegovačkih Srba.

Prilikom jedne od svojih poseta Cetinju i Njegušima 1906. godine Šantić je svoje oduševljenje prizorima s padina Lovćena na Bokokotorski zaliv opisao u svojoj pesmi „Boka”:

Naša mila Boko, nevjesto Jadrana,

Pokrivena nebom ko od plave svile,

Ljepša si od tvoje primorkinje vile

I svjetlija si od njenog đerdana…

Šantićeva poezija bila je puna ljubavi, bola, prkosa, inata i snažnih emocija prema svom srpskom napaćenom narodu. Austrougarske vlasti često su mu pretresale stan i pozivale ga na saslušanje zbog nacionalnog rada i stavova koje je iznosio u svojoj poeziji. Zbog svoje rodoljubive poezije, među kojima je bila i „Boka”, Šantića je okupaciona vlast proterala iz rodnog grada pa je 1913. godine bio primoran da živi u svojoj vili u Borcima blizu Konjica. Šantić je za vreme Prvog svetskog rata dva puta optuživan i zatvaran od strane Austrougarske zbog svojih ideja i pesničkog izražaja.

Postavši kralj, Nikola Petrović je odlikovao Aleksu Šantića visokim crnogorskim odlikovanjem zbog odanosti i poštovanja prema Crnoj Gori.

Već tada pogoršanog zdravstvenog stanja, Šantić nije mogao da dođe na Cetinje i da primi odličje iz kraljevih ruku. Svoju zahvalnost izrazio je putem pisma koje je uputio svom prijatelju Nikšićaninu Mirku Mijuškoviću, tadašnjem ministru prosvete i crkvenih dela Kraljevine Crne Gore, a da ovaj zahvalnost prenese kralju Nikoli.

Kako su pesničke reči Alekse Šantića delovale na okupatora Bosne i Hercegovine govori i to da je austrougarski guverner u Sarajevu 13. novembra 1914. godine zabranio Šantićevu zbirku „Pjesme”, objavljenu 1911. godine.

Zbirka pesama bila je zabranjena, ali su pesme ostale kao vodilje srpskom narodu ka slobodi.

Milivoje Mišo Rupić,
Beograd