Ima li nešto slatko iz neolita

Starčevo – Nisu muzeji više mesta gde se ode u obilazak vitrina punih eksponata i eventualno dobije stručno vođenje kroz stalnu ili aktuelnu postavku. To su poodavno shvatili u vrlo starom, ali naprednom selu Starčevo, koje, osim što bi da bude opština za sebe, ima i pravi muzej. Tako se u ambijentu replike malog neolitskog naselja, u dvorištu ustanove, desila radionica kulinarske orijentacije, koja je ovdašnje školarce „namamila” pitanjem: „Ima li nešto slatko?”.

Kao jedna od mnogih aktivnosti i sadržaja koji se realizuju pod okriljem Doma kulture, radionica je priređena u okviru šireg projekta „Starčevo svim čulima”, a sve je izvedeno iz knjige „Pita iz Neolita” dvaju autora Aleksandra i Ildiko Medović, kustosa Muzeja Vojvodine. Radno okupljanje, kojim je Udruženje za razvoj ruralnog predela, promociju i očuvanje kulturnog nasleđa i lokalnog identiteta „Pagus” započelo obeležavanje decenije rada, a podržao ih grad Pančevo, trebalo je da ostvari cilj – upoznati mališane od čega su i kako njihovi davni preci spravljali obroke.

Šta su ljudi jeli pre 7.000 godina, kako su gajili biljke, i koje su kulture bile najvažnije u svakodnevici drevnih zajednica, odgovore ne traže samo istoričari već i arheobotaničari – naučnici koji proučavaju biljne ostatke iz arheoloških nalazišta.

„Recimo, upravo sa Starčevcima se pojavila jednozrna pšenica, kao glavna vrsta sve do pojave Rimljana na ovim prostorima. Knjiga je kuvar, priručnik, ne samo kako danas mogu da se naprave ta jela i da okusi praistorija nego i da se dobije šira slika života u neolitu. Tu nas arheobotanika uči o vezi čoveka i prirode, a može biti važna i za budućnost, posebno u kontekstu klimatskih promena i održive poljoprivrede. Zato je početna ideja i bila da nateramo naše seljake da se vrate prastarim vrstama bilja”, objašnjava arheobotaničar Aleksandar Medović. Njegova specijalnost su semenke pronađene na arheološkim lokalitetima širom Vojvodine koje su opstale zakopane u zemlji ili u zgarištima starih kuća, uspele da opstanu i da prežive hiljade godina bez kiseonika i svetlosti.

Tako su Starčevci školskog uzrasta saznali da su njihovi prethodnici u ishrani koristili mahunarke, poput ribljeg graška, leblebiju, sočivo i uljarice kao što je lan i lalemancija, ali i da su sakupljali divlje voće, začine i sve što je bilo jestivo. Neverovatno zvuči da se i tada, pre 6.200 do 5.400 godina pre nove ere, pilo pivo i medovina, uglavnom za praznike. Naoružani novim saznanjima mališanima su ruke bile pune posla, pa su mešali, mesili upravo neke od tih namirnica, vodeći se recepturama koje nisu komplikovane.

„Radionica nosi naziv „Ima li nešto slatko”, jer je to glavno pitanje dece nakon svakog obroka. Mnogi recepti koje su pravili i probali donekle se razlikuju od današnjih, kako po sadržini, tako i po sastojcima Kako su nove generacije naviknute na mnoštvo različitih ukusa i slatkiša koji su puni šećera, recepti iz doba neolita su im se učinili manje ukusnim, bez obzira što su napravljeni bez veštačkih dodataka”, napominje kustos Muzeja Vojvodine, Ildiko Medović, koatorka knjige „Pita iz Neolita”.