Od Milisava selu biblioteka, a precima nezaborav

Rasna kod Požege – Dok u selima jugozapadne Srbije čame mnoga zapuštena domaćinstva predaka, milina je videti kako je svoju dedovinu u selu Rasna kod Požege uredio užički advokat, pisac, oficir u penziji i voćar Milisav Kurmazović s porodicom.

Kao slika mu je svaki detalj prostranog imanja, vidljivog i sa obližnje magistrale nad kojom kod ulaza stoji tabla „Domaćinstvo Kurmazovića”. Obnovio je porodična zdanja građena i pre rata, pod konac mu svaka od 300 zasađenih sadnica novog voćnjaka (jabuke, šljive, dunje, kruške, orasi i lešnici), za ponos eko-oaza „Ševarice” sa dvadesetak vrsta četinara. Svaku vrednost je tablom ili imenom označio, a stari drveni salaš utegao i, kao nekad, belim brdskim kukuruzom za proju ga napunio.

Decenijama Kurmazovići ne žale snage, volje ni para odužujući se ovako precima. Da bi nedavno, poput krune na poduhvat, u jednoj od obnovljenih kuća svečano otvorili spomen-dom sa bibliotekom svakom dostupnom. Milisav, autor tri objavljene knjige, nazvao ju je ličnom narodnom bibliotekom „Istoriografija užičkog kraja” i opremio sa oko 500 naslova. Rasna je tako dobila čitalište iz koga seljani na čitanje mogu uzeti knjige o zabeleženim dešavanjima iz prošlosti svog kraja.

Neki od autora ovih dela, poznati pisci zavičajci, okupili su se na otvaranju da ukažu priznanje Kurmazovićima za učinjeno: Ilija Misailović, Salih Selimović, Milijan Despotović, Danilo Stanojević, Dobrivoje Borčić, Boško Kopunović, Miroslav Marković, kao i bibliotekarka Biljana Simović, koja je zajedno sa Milisavljevom ćerkom Anom Zdravić (ona je takođe pisac) presekla vrpcu na zdanju novootvorene biblioteke.

Ovo čitalište smešteno je u jednoj od tri prostorije tog spomen-zdanja (zovu je kuća dede Budimira, građena 1935, a preuređena poslednjih godina). Knjige su složene po policama, a nameštaj davnašnji i obnovljen: na stolu pisaća mašina iz 1960. godine, pored engleska fotelja „čipendejl” iz 1930, kredenci iz pedesetih, guščije pero, penkala...

U prostoriji kod ulaznih vrata predstavlja se tradicija i porodica: tu je starinski razboj za tkanje star 80 godina, narodne rukotvorine, davnašnji ćilim koji je tkala Milisavljeva majka Dragojla, uramljene slike predaka Kurmazovića.

Treća soba eksponatima svedoči o dugoj vojničkoj tradiciji familije (dedina fišeklija i čuturica iz Bregalničke bitke, uniforme, porodični dokumenti s najstarijim iz 1875). Spolja, pokraj zida spomen-kuće, nalaze se dva obnovljena drvena rakijska bureta, kao najava da ova voćarska porodica planira i pravljenje destilerije.

– U obnovu kuća predaka i stvaranje poljoprivredno-voćarskog domaćinstva uložili smo mnogo truda, znoja, novca, tokom minulih 20 godina. Obaveza je sve ovo održavati, ali i veliko zadovoljstvo što porodično imanje uređeno ostavljamo potomcima u nasleđe. Neko u ovo doba zarađeni novac daje na skupe automobile, stanove, provode, a ja kao seljačko dete ulažem u zavičaj i biblioteku za kulturu rodnog sela – kaže za naš list Milisav Kurmazović.