Na današnji dan štampano Beogradsko četvorojevanđelje

Na današnji dan, 1552. godine, završeno je štampanje Beogradskog četvorojevanđelja, najstarije štampane knjige u našoj prestonici. Ona sadrži četiri kanonska jevanđelja i zove se još i Četvoroblagovestije. Predstavlja svojevrsni spomenik srpske kulture i pismenosti i zaštićeno je zakonom kao kulturna baština od izuzetnog značaja.

Tekst na staroslovenskom jeziku

Beogradsko Četvorojevanđelje sa svojih 211 listova spada u knjige velike osmine, jer je veličina njenih listova 20 prema 30 santimetara. Štampano je na papiru, u folio formatu, crnom i crvenom bojom. Štampani prostor na stranici je veličine 14 prema 21,5 santimetara i potpuno je ispunjen tekstom (na srpskoslovenskom jeziku, krupnim ćiriličkim slovima i složen u 24 i 25 redova).

Ukrašeno je bogatim ornamentima urađenim u kuvanom drvetu orahovine. Sadrži osam velikih ornamenata i 392 inicijala. Uglovi i spoljne strane isprepleteni su belim šarama. Crtana slova su ukrašena stilizovanim listićima ili iskićena belim lozicama. Tip slova i inicijala preuzet je iz starih srpskih rukopisnih knjiga i pod uticajem je srednjevekovnog slikarstva u manastiru Sopoćani. Na osnovu vodenog žiga, lađarske kotve koja se nalazi u krugu iznad kog stoji šestokraka zvezda, može se zaključiti da papir na kome je knjiga štampana potiče iz Italije. Između celina uvezani su prazni listovi.

Tada je vladao sultan Sulejman Drugi

Knjiga je štampana u Beogradskoj štampariji kao jedina odštampana knjiga u ovoj štampariji. Štampanje je započeo osnivač Beogradske štamparije knez Radiša Dmitrović, a završio Dubrovčanin Trojan Gundulić. Redakcijske poslove, tehničko i umetničko oblikovanje i izbor predložaka za ornamentiku zastavica i inicijala obavljao je jeromonah Mardarije. Datum završetka zapisan je u kolofonu, na samom kraju knjige. Godina je označena brojevima na vizantijski način kao 7060. “Tada je istočnim zemljama vladao veliki amir sultan Sulejman”, što se odnosi na Sulejmana Drugog Veličanstvenog.

Poslednje izdanje za vreme osmanske vlasti

Beogradsko četvorojevađelje je bilo poslednje izdanje štampano za vreme osmanske vlasti u Srbiji. Takođe, Beograd je jedini grad na Balkanskom poluostrvu koji je u 16. veku imao štampariju u kojoj su stvarane knjige na srpskoslovenskom jeziku. Politika sultana Selima Drugog i gušenje daljih pokušaja da se štamparska delatnost sačuva potrajali su naredna dva veka, do obnove štamparstva 1831.