Na današnji dan počeo Prvi balkanski rat

Na današnji dan, 8. oktobra 1912, Crna Gora je kao članica Balkanskog saveza objavila rat Turskoj, što je označilo početak Prvog balkanskog rata.
Rat su vodile četiri zemlje Balkanskog saveza – Srbija, Bugarska, Crna Gora i Grčka – protiv Osmanskog carstva, koje je već bilo oslabljeno ratom protiv Italije i unutrašnjim nemirima.

Saveznici nisu imali zajednički plan, pa su vodili rat na različitim frontovima: Srbija i Crna Gora na severu i zapadu, Grčka na jugu, a Bugarska u Trakiji. Srbija je mobilisala 230.000 vojnika pod komandom Radomira Putnika, raspoređenih u tri armije, sa glavnim zadacima oslobađanja Kosova i Metohije i Makedonije.

Ključne bitke bili su Kumanovska (oktobar 1912), Prilepska (novembar 1912) i Bitoljska bitka, koja je okončala pet vekova osmanske vlasti nad jugozapadnom Makedonijom. Osmanlije su pretrpele težak poraz i bile su prinuđene na povlačenje.

Nakon gubitaka teritorija i neuspeha u ispunjavanju uslova, rat je nastavljen početkom 1913, a Turska je izgubila i važne gradove i prevlast na moru. Mir je postignut 30. maja 1913. godine Londonskim ugovorom, kojim su Turska i Balkanski saveznici podelili teritorije.

Kao rezultat rata, stvorena je Kneževina Albanija, a Sandžak je podeljen između Srbije i Crne Gore. Bugarska je dobila deo Trakije, ali je nezadovoljstvo podelom teritorija dovelo do Drugog balkanskog rata u junu 1913.

Bugari su najpre 29. juna 1913. godine napali srpske snage na reci Bregalnici (Bregalnička bitka) i bili poraženi, a dan kasnije doživeli su i poraz od Grka, koje su, takođe, napali u bici kod Kukuša.

Srbija i Grčka su, potom, 8. jula 1913. godine, objavile rat Bugarskoj. Ubrzo su im se pridružile i Crna Gora i Rumunija, kao i Turska, sa željom da povrati neka područja koja je tokom Prvog balkanskog rata izgubila. Zbog premoći saveznika, Bugarska je ubrzo bila poražena i prinuđena na mir u Bukureštu 10. avgusta 1913. godine, po kojem je morala predati područja osvojena u Prvom balkanskom ratu.

Veliki deo teritorije dobila je i Rumunija, a teritorija Makedonije je bila podeljena između Grčke i Srbije.

Balkanski ratovi su bili i uvod u Prvi svetski rat. Srbija je iz oba rata izašla kao najmoćnija država na Balkanu, što je dovelo do zategnutosti odnosa Austrougarske i Srbije. Austrougarskoj nije odgovarala snažna Srbija, koja je stajala na putu širenja Beča na istok, ka Solunu, a Srbiji prisutnost Austrougarske na Balkanu, pa je ubistvo Franca Ferdinanda, 28. juna 1914. godine u Sarajevu, poslužilo kao povod za početak Prvog svetskog rata.