Letopis Kovačice

Kovačica – Posle više od osam decenija od prvog broja i šest godina od kada je nanovo pokrenut, „Kovačički kalendar” je opet u rukama Slovaka, žitelja istoimene opštine. Šesti broj zadržava zacrtanu koncepciju da beleži njihovo bitisanje, događaje, običaje i kulturu, ali i imena znamenitih ljudi koji su ih zadužili za preko dva veka života na južnobanatskim prostorima. Novo izdanje ilustrovanog zbornika donosi 78 tekstova i priloga 36 autora, pod uredničkom palicom Pavla Matuha, zamenika Pavela Jonaša, a štampan je zahvaljujući izdavaču Memorijalnom centru „Dr Janko Bulik”.

Među koricama, sa početnih 200, a sada na dupliranom broju stranica, nižu se kvalitetno kreirani i opremljeni pisani prilozi posvećeni jubilantima, sportistima, čuvenim kovačičkim slikarima naivcima, folkloru, poljoprivredi, školstvu, medicini, crkvenim dešavanjima i institucijama koje su osnovane od prethodnog broja, a sve prate bogate ilustracije, u 260 kolor i 75 crno-belih fotografija.

„Taj ustaljeni ritam publikacije nešto je izmenjen, utoliko što je značajno mesto, oko tridesetak stranica, posvećeno i komšijskom selu Padina. Kako je ravno 220 godina od naseljavanja Slovaka, jubilej obeležavamo kroz istorijat mesta, priče o njegovoj znamenitoj porodici Funćik, najperspektivnijoj stonoteniserki Srbije Maji Vanjovoj, a zaokružujemo slovačkom poezijom posvećenoj Padini”, objašnjava Pavel Jonaš, zamenik glavnog urednika ovog svojevrsnog godišnjaka Kovačice.

Novi broj „Kalendara” kreće ustaljenim odeljkom o istorijatu naselja iz pera stalnog saradnika prof. dr Jana Babjaka, koji obrađuje period od razvojačenja Vojne granice do kraja 19. veka. Tu je i pregled razvoja muzičkog stvaralaštva u Kovačici, dopisnik iz Slovačke Jan Jančovic prezentuje podatke o mestima iz kojih su se Slovaci doseljavali na ove prostore, a posebno interesantan je prilog direktora ovdašnje biblioteke mr Slobodana Stevanovskog o Kovačici i Padini na mapama od 17. do 19. veka.

„Posebnu pažnju, kroz desetak naslova, posvećujemo upisu kovačičkog naivnog slikarstva na Reprezentativnu listu nematerijalne kulturne baštine nasleđa čovečanstva Uneska. Poslastica ovog izdanja je priča o Ljiljani Jonaš, koja deli svoja sećanja iz ličnog poznanstva sa Leposavom Stanković, koja je Urošu Prediću poslužila kao model za sliku ’Kosovka devojka’. Takođe, značajan je odeljak sa mnoštvom podataka o Slovacima koji su se u prošlom veku naselili u Bugarskoj, ali ne izostavljamo i stalne rubrike o jubilantima, na čelu sa čitavom jednom generacijom Kovačičana, koja slovi za najškolovaniju, kao i onima koji su stekli doktorska zvanja. Posvećujemo prostor i uvek aktuelnim, našim slikarima naivcima i drugim značajnim ličnostima, koje su ostavile trag, a napustili su nas, nažalost, tokom minule godine”, napominje Jonaš, koji i sam daje prilog o ulicama Kovačice i ljudima kojima su posvećene, a da mnogi meštani i ne znaju ko su.

Svojevrsni godišnjak ove južnobanatske opštine, ovoga puta u odeljku namenjenom sportskom životu, u fokus postavlja uspešne kovačičke kuglaše i školu fudbala, nekada rasadnik mladih fudbalera, ravnopravnih sa vršnjacima najvećih domaćih klubova, a sve prati i poseban, dečji kutak za najmlađe čitaoce.

„Od prvog zanovljenog broja našeg ’Kalendara’ osetilo se da Kovačičani dobro reaguju, odnosno da ga doživljavaju kao svoj. Malo ih i mi ’provociramo’ izborom tema, a reakcije osluškujemo. Kako pratimo život naselja, u ovom broju smo, recimo, na dvadesetak stranica zabeležili protestna okupljanja u Kovačici, naravno poštujući princip ’pro et kontra’, dakle obe strane, pa i na to ima reakcija sa obe strane. Mnogo je i ideja naših sugrađana, ali su potrebni i vreme i ljudi da se njima pozabavimo, ali već uveliko pripremamo sledeće izdanje, sakupljamo teme, mada će i život diktirati sadržaj narednog broja”, objašnjava Pavel Jonaš.