„Geca Kon” je spomenik kulture

Knjižara „Geca Kon” juče je odlukom Vlade Srbije proglašena spomenikom kulture. Time je postignut cilj akcije koju je „Politika” pokrenula pre tri meseca. Da podsetimo, serijom tekstova na stranicama Kulture našeg lista ukazali smo na izrazitu važnost očuvanja izdavačke tradicije Gece Kona u toku privatizacije IP „Prosveta”.

Potpredsednik vlade Mlađan Dinkić i ministar kulture Nebojša Bradić, koji su inicijatori da se očuva osnovna delatnost IP „Prosveta” najmanje na deset godina kao i da knjižara ostane trajno u toj funkciji, posetiće danas „Gecu Kona” i upoznati rukovodstvo „Prosvete” sa odlukom vlade i merama zaštite spomenika kulture. Njima se, kako piše u jučerašnjem Saopštenju iz Ministarstva kulture, nalaže očuvanje autentične namene lokala u prizemlju, odnosno nastavljanje vršenja funkcije knjižarske delatnosti. Novi vlasnik knjižare će biti u obavezi da očuva i izgled objekta jer se odlukom propisuje da enterijer bude sačuvan u meri u kojoj je to moguće, vraćanjem autentičnih elemenata koji nedostaju. U prostoru knjižare trebalo bi da bude obezbeđeno i memorijalno mesto sa akcentom na ličnost i delo Gece Kona.

Nadica Momirov, državna sekretarka u Ministarstvu kulture, ovu odluku smatra velikim doprinosom očuvanju kultnih ustanova kulture. 

– Ova knjižara, sa tradicijom od preko sto godina, predstavlja jednu od najznačajnijih institucija beogradskog i srpskog  knjižarstva, izdavaštva  i  kulturne istorije. Ponosni smo na to da je u doba privatizacije zaživela inicijativa koja na najbolji mogući način pokazuje da očuvanje i poštovanje kulturne baštine i očuvanje tradicije ne koči i ne ugrožava društveni napredak – izjavila je juče Nadica Momirov.

U saopštenju Ministarstva kulture navodi se i da knjižara „Geca Kon” predstavlja važno svedočanstvo uspona kulturnog i društvenog života Beograda između dva svetska rata. Sagrađena je 1928. godine za braću Petra i Milovana Matića, prema projektu arhitekte Radoslava Todorovića. Godine 1932. od prvobitnih vlasnika kuću je otkupio Geca Kon i u njoj otvorio knjižaru pod nazivom „Izdavačka knjižarnica Gece Kona”, koja je postala jedna od najbolje snabdevenih trgovina te vrste na Balkanu i mesto okupljanja vodećih intelektualaca toga vremena.

Spomenik kulture nalazi se u okviru Knez-Mihailove ulice koja je, odlukom Skupštine Savezne Republike Srbije 1979. godine, utvrđena za prostornu kulturnoistorijsku celinu od izuzetnog značaja.