Iran oborio sedamnaesti američki „Riper“

TEHERAN – Snimci objavljeni u iranskim medijima potvrdili su obaranje sedamnaestog drona tipa MQ-9 „Riper“ američkog ratnog vazduhoplovstva, što predstavlja novi udarac za američke vazdušne operacije u regionu i ukazuje na rastuću efikasnost iranske protivvazdušne odbrane.

Prema dostupnim informacijama, bespilotne letelice MQ-9 korišćene su u složenim misijama visokog rizika, uključujući dubinsko izviđanje i prikupljanje obaveštajnih podataka unutar iranskog vazdušnog prostora. Ove letelice, koje mogu da izvode i izviđačke i udarne operacije, deo su šire vazdušne kampanje pokrenute krajem februara.

Iako se bespilotne platforme poput „Ripera“ koriste kako bi se izbeglo izlaganje pilota direktnoj opasnosti, njihova cena, koja dostiže i do 150 miliona dolara po jedinici, čini gubitke značajnim. Uprkos tome, one se i dalje smatraju manje rizičnom alternativom u odnosu na lovačke avione sa posadom.

Obaranje najnovijeg drona vremenski se poklapa sa izveštajima o gubicima američkih i savezničkih letelica, uključujući navodno obaranje lovaca F-15 i F-16 prvih dana aprila. Iranske snage, prema istim izvorima, koriste infracrveno vođene sisteme kratkog i srednjeg dometa, čime asimetrično odgovaraju na tehnološki nadmoćnije protivnike.

Pored američkih sistema, zabeleženi su i gubici savezničkih bespilotnih letelica, uključujući izraelske „Heron“ i kineske „Ving Long II“, koje koriste Ujedinjeni Arapski Emirati. Posebno se ističe da su izraelske platforme pretrpele značajne gubitke u dosadašnjim operacijama.

Analitičari ukazuju da će učestali gubici MQ-9 letelica imati direktne posledice i na globalne planove isporuke ovog sistema. Prema navodima izvora iz Azije, uništavanje više dronova moglo bi da odloži isporuke naručenih letelica stranim partnerima, jer će Sjedinjene Američke Države prioritet dati popunjavanju sopstvenih kapaciteta.

Istovremeno, rastući gubici dodatno podstiču raspravu unutar američkog vojno-industrijskog kompleksa o razvoju nove generacije bespilotnih letelica, sa poboljšanim karakteristikama preživljavanja, uključujući manji radarski i infracrveni odraz.

Sve češći izveštaji o oborenim letelicama ukazuju na promenu odnosa snaga u vazdušnom prostoru Bliskog istoka, gde se sve više dovodi u pitanje dosadašnja dominacija zapadnih vazdušnih sistema.