Devet beogradskih kapija vere

Manastir Rajinovac

Prvi put se spominje u 16. veku, u turskom popisu, pod imenom Rajkov manastir. Ova bogomolja, smeštena u Begaljici, dobila je prema predanju ime po Rajku, slugi jednog begaljičkog bogataša. Legenda kaže da je slugu po završetku službe bogataš pošteno isplatio, ali da su Rajka na putu do kuće sačekali bogataševi sinovi, opljačkali ga i ubili. Saznavši šta se dogodilo, da bi okajao grehe sinova, gazda sazida ovaj manastir. U narodu se govorilo da je crkvu podigao „Rajin novac”, pa je tako dobio ime Rajinovac. Da li je legenda tačna ili ne, to je već pitanje verovanja, ali je jedno istina – manastir je postao centar narodnih dešavanja i duhovnog preporoda. Kao i narod, doživljavao je periode procvata i stradanja. Posvećen je Rođenju Presvete Bogorodice (Mala Gospojina) i čuven po ikoni Presvete Bogorodice Rajnovačke i izvoru Majke Božje koji se nalazi ispred ovog svetog zdanja.

Manastir Rakovica

Život za veru ovde pulsira vekovima, ali se još ne zna kada je manastir osnovan. O tome se prepliću narodne legende i istorijski podaci. Prema jednom predanju, manastir je podigao kralj Dragutin, prema drugom – kralj Milutin, prema trećem sazidao ga je Miloš Obilić, prema četvrtom vojvoda Radul...

Izvesno je da se pominje u turskim izvorima (1476–1566) i putopisu Feliksa Petančića iz 1502. godine.

Centralno mesto oko kojeg se manastir svija jeste Crkva Svetog arhangela Mihaila, a u porti se nalazi i Crkva Uspenja Presvete Bogorodice. Izvan zidina je Crkva Svetog Nikolaja Mirlikijskog, a na brdu iznad bogomolje Crkva Blagoveštenja. U blizini crkve je svetinja s izvorom – kapela Svete Petke. U okviru manastira nalaze se grobovi značajnih ličnosti iz naše istorije. Ovde je sahranjen patrijarh Dimitrije, a po svojoj želji, tu počiva i u narodu voljeni i nezaboravljeni patrijarh Pavle.

Manastir Svetog arhangela Gavrila

Na šetalištu u Gradskom parku u Zemunu nalazi se bogomolja koja je manastir postala 1990. godine, ali čija istorija seže u početak 18. veka. U Zemunu je tada osnovan čuveni Kontumac – karantin u kojem su boravili putnici sa svih strana pre ulaska u grad. Prva sazidana crkva na tom mestu postojala je šezdesetak godina, a izgradnja druge crkve počela je između 1780. i 1790, u vreme cara Josifa Drugog. Odobrenje za zidanje crkve car je dao Teodoru Apostoloviću, uz brojne uslove i ograničenja. Hram je ipak ozidan, i to u baroknom stilu. Opstao je uprkos raznim pritiscima osvajača. U vreme Oktobarske revolucije brojni Rusi prebegli su u našu zemlju, pa je ovaj hram godinama bio mesto gde su oni vršili bogosluženje. Početkom sedamdesetih hram se ponovo prilagođava postojećem stanovništvu, a potom postaje i manastir.

Manastir Vavedenja Presvete Bogorodice (Senjak)

San dobrotvorke Perside Milenković bio je, prema predanju, smernica da u srcu Senjaka, kraj nekadašnje gimnazije „Kralj Aleksandar”, bude sagrađeno ovo važno duhovno zdanje i metoh manastira Kuveždina u Sremu. Izgradnja hrama počela je u avgustu 1935, a završena je u oktobru sledeće godine. Manastir je čuven po arhitekturi i izgledom privlači mnoge posetioce. Ova svetinja ima važno mesto u kulturnom identitetu Beograda i predstavlja duhovno utočište, čuvara istorije i umetnosti.

Manastir Svetog arhiđakona Stefana (Slanci)

Jedini aktivni i živi metoh Hilandara u Srbiji je ovaj manastir. Prema narodnom verovanju, nastao je u doba Nemanjića, a u najstarijim turskim dokumentima iz 1560. godine pominje se kao manastir Vavedenije kod sela Oršljan.

Procvat je doživeo u vreme despota Stefana Lazarevića. Prema predanju, despot Đurađ Branković darivao je manastir moštima Svetog Stefana. U znak poštovanja prema njemu bogomolja je kao slavu počela da praznuje Svetog arhiđakona Stefana. U vekovima koji su usledili manastir je delio sudbinu i patnju svoga naroda. Pustošen je, ali i uzdizan. Konačno, 1961. godine usledila je njegova obnova – podignuta je nova crkva (po opisu starog hrama) s konacima i kapelom.

Manastir je poznat u narodu po „trpezi ljubavi”. Ovakav vid gostoprimstva organizuje se za manastirsku slavu, ali i svake nedelje posle svete liturgije.

Manastir Svetog Hristifora (Mislođin)

U Mislođinu, na bregu iznad Kolubare, 2013. godine podignut je manastir posvećen Svetom Hristiforu, zaštitniku putnika, pomoraca, skeledžija. Iako je manastir nov, a skeledžija odavno nema, bogomolja je na ovom mestu podignuta s razlogom. Prema predanju, na ovoj lokaciji u vreme kralja Dragutina bila je jedna od njegove tri zadužbine. Hram je srušen u turskim osvajanjima, pa podignut u vreme despota Stefana Lazarevića. Ponovo je do temelja srušen u 17. veku. Nestao je manastir, ali je predanje o njemu opstajalo. Izgradnja nove crkve počela je 2010. godine. Tada su prilikom iskopavanja otkriveni temelji starijeg hrama, ali i mošti mučenika iz turskih vremena. One se sada nalaze u hramu u kripti koja je osveštana 2014. godine.

Manastir Presvete Bogorodice Trojeručice (Ripanj)

Bogomolja se nalazi u zaseoku Drobnjaci, nadomak Ripnja, u podnožju Avale. Ideja da se manastir podigne datira iz 2008. godine, izgradnja je počela 2012, a temelji su osveštani 1. aprila 2015. godine. Danas je to jedan od najmlađih manastira u Srpskoj pravoslavnoj crkvi. Izgrađen je u drvetu, a 2016. godine u ovaj hram stigla je kopija ikone Presvete Bogorodice Trojeručice s Hilandara. Ikonu su tada iz Hrama Svetog Save ispratile kolone vozila i Žandarmerija, a vernici su je sačekali na Avalskom putu i na rukama preneli do manastira. Na brdu iznad manastira nalazi se i grob vojnika koji je poginuo u Prvom svetskom ratu 1915. godine, a u crkvi se čuvaju mošti brojnih svetitelja.

Manastir Svetog Georgija (Leštane)

Prvobitni manastir izgrađen je u doba despota Stefana Lazarevića, ali je u turskim osvajanjima uništen. Delovi crkve izgrađene od žutog kamena razneseni su u doba kneza Miloša i korišćeni za izgradnju drugih hramova. Početkom 20. veka na ovom mestu izgrađena je crkva brvnara, koju su komunisti 1946. godine zapalili. Mesto je zaraslo u šumu, a na postojanje manastira zaboravili su i mnogi meštani. Ipak, predanje o bogomolji nije zamrlo. U proleće 2019. krenula je obnova, vraćen je deo oduzete zemlje i krenula je izgradnja crkve brvnare koja je sada mesto duhovnog sabora vernika.

U najavi je još jedna bogomolja

Izgradnja manastira Vavedenja Presvete Bogorodice u Vinči još nije počela, ali smo saznali da je određen plac gde bi on trebalo da bude sazidan. Na mestu gde je nekada bilo manastirište sada se nalazi groblje, zbog čega je odabrano novo mesto, a istorija ovog manastira ukazuje na to da on zaslužuje da ponovo zaživi. Manastir je, prema nekim podacima, podigao despot Stefan Lazarević.