Kinezi ispostavljaju ceh Merkelovoj

Ako su verovali da će Kineze, s vremenom, "proći ljutnja" zbog septembarskog susreta Angele Merkel sa verskim poglavarom Tibeta, dalaj lamom, a jesu, zvaničnici u Berlinu su se grdno prevarili. "Mraz" u kinesko-nemačkim odnosima postaje žešći i ceh koji Peking ispostavlja nemačkoj kancelarki biće očigledno visok.
Nemački ministar finansija Per Štajnbrik bio je prinuđen da naprasno otkaže posetu Kini, koja je bila planirana, i utanačena, još pre nekoliko meseci, za početak decembra: iz Pekinga je saopšteno da njegov kolega i domaćin "nema vremena" za nemačkog gosta.

Time je "torpedovana" Štajnbrikova azijska turneja u kojoj je, od 1. do 8. decembra, Nemac trebalo, osim Pekinga, da poseti Tokio i Seul, a kinesko-nemački nesporazum ušao u novu fazu, s još nepredvidivim razmerama i posledicama.

Zvanični Peking očigledno ne tumači provokativni susret nemačke kancelarke i dalaj lame samo kao izdvojeni "diplomatski incident", nego kao programiran i radikalan zaokret u politici Angele Merkel prema Kini.

O tome govori činjenica da je, u isto vreme, i sinhronizovano, u nekoliko uticajnih kineskih političkih časopisa, temeljnim kritičkim analizama podvrgnuta nova nemačka "azijska politika" a, u tom kontekstu, posebno, politika prema Kini.

Već sami naslovi u tri magazina upućuju na činjenicu da je za Kineze upravo kancelarka kreator te "nove politike" od koje Peking, kako se konstatuje, ne očekuje ništa dobro: "Misterija kineske politike Angele Merkel", "Merkel: partner ili protivnik" i "Umetnost ekvidistance A. Merkel u Aziji". Ovim analizama se, kako prenose nemački mediji, podseća da je nemačku spoljnu politiku prema Kini označavala "azijska strategija" formulisana 1993, u vreme vladavine Helmuta Kola. U njoj je naglasak stavljen prevashodno na nemačke ekonomske interese u čijem se središtu našla Kina.

U poslednje dve godine došlo je, u kineskoj interpretaciji, do radikalnog zaokreta. Pod Angelom Merkel, Nemačka se "oslobodila tereta prošlosti" i u svoju spoljnu politiku prema azijskim zemljama unela nove kriterijume, zavisno od njihovih sistema, demokratskih vrednosti, ljudskih prava i sloboda. Kad je konkretno reč o Kini, primećuju tamošnji analitičari, njene diplomatske metode deluju "površno i zapanjujuće", otkrivajući nerazumevanje dalekoistočne tradicionalne kulture i "diplomatsku nezrelost".

Sledi zatim konstatacija da "nova nemačka politika" u ekonomski prosperitetnoj Kini, čiji "razvojni model" biva sve atraktivniji u zemljama Trećeg sveta, vidi opasnog konkurenta kojeg treba obuzdati.

Ono što posebno iritira, i brine, kineske zvaničnike kad je reč o nemačkoj kancelarki, jeste procena da je Merkelova "predvodnik" nove generacije evropskih lidera, od francuskog predsednika Sarkozija do britanskog premijera Brauna, koji ne menjaju samo neposrednu politiku prema Kini, nego i brišu distancu prema SAD koju su pokazivali i održavali, posebno Žak Širak i Gerhard Šreder. To "umiljavanje" (kineski dnevnik "Global tajms") Berlina, Pariza i Londona izaziva očiglednu zabrinutost u Pekingu.

I onaj famozni susret Merkelove sa dalaj lamom stavljen je u taj kontekst. Do njega je, uprkos kineskim upozorenjima i protestima – za zvanični Peking ovaj tibetanski verski poglavar u egzilu je simbol opasnog separatizma – došlo, kako se procenjuje, na mig iz Vašingtona: dalaj lamu su, gotovo u isto vreme, primili američki predsednik i nemačka kancelarka.

Gerhard Šreder je taj gest Angele Merkel okvalifikovao kao kardinalnu grešku i podsetio da niko od njenih prethodnika, upravo poštujući suverenitet Kine, nije to učinio.

Neposredno posle tog susreta, Peking je otkazao nemačko-kineske konsultacije o ljudskim pravima i slobodama, odbio svaki susret sa nemačkim predstavnicima u Njujorku u vreme Generalne skupštine UN, a sada je, evo, usledilo otkazivanje odavno utanačene posete nemačkog ministra finansija.

Nemački komentatori upozoravaju da bi zvaničnici i na jednoj i na drugoj strani trebalo da "dobro razmisle" pre nego što u nemačko-kineskim odnosima bude "polomljeno još više porcelana".