Propelerski let kroz festivalski mrak

Kan – U zlatno doba avijacije, negde s početkom šezdesetih godina prošlog veka, osmogodišnji obožavalac aviona Džef i njegova majka kreću u jednom pravcu jeftinim letom preko više gradova širom Amerike do Holivuda gde je sredovečnoj, luckastoj majci obećan posao statiste. I taj običan let avionom s propelerima pretvara se u putovanje života, a sve to zajedno u sladak film „Propelerski jednosmerni noćni let” (u francuskoj distribuciji film imaće naslov „Noćni let za Los Anđeles”), s kojim kao reditelj debituje slavni holivudski glumac Džon Travolta.

Pred svetsku premijeru ovog filma, nastalog inače prema Travoltinom ilustrovanom romanu koji je napisao za svog sina 1997. godine (nažalost je tragično preminuo u 16. godini), u dvorani „Debisi” desilo se prijatno iznenađenje zbog kojeg su ovom scenaristi, reditelju i producentu potekle suze. Festivalski čelnik Tjeri Fremo pozvao ga je na scenu i pred ushićenom publikom uručio mu počasnu „Zlatnu palmu” iznenađenja, kao podsticaj za sledeće rediteljske filmove, a vidno dirnuti Travolta je zahvalio rekavši: „Ovo mi je važnije od Oskara!”. Slavni glumac, a i sam iskusan pilot sa više od 9.000 sati letenja, publici je ispričao da je ovo „najličniji u njegovom životu”, da u njemu slavi „umetnost neba”, i da u njemu ima mnogo toga ličnog. Naime, ovo propelersko putovanje malenog Džefa, avantura iz dečje perspektive, predstavlja iskustvo mladog Džona Travolte. „Moja porodica je razlog zašto postojim kao umetnik i kao osoba”, rekao je on predstavljajući svoje glumce, a među njima i svoju kćerku Elu Blu, koja tumači lik stjuardese Doris. Sam lik Džefove majke u filmu tumači Keli Eviston-Kvinet, građen je kao spoj Travoltine majke i sestre za koje je ovaj novopečeni reditelj rekao: „One su toliko duboko uticale na mene, bile su odgovorne za sve moje nade, sve moje snove i gledale su kako ih ispunjavam.” U filmu „Propelerski jednosmerni noćni let” kao scenarista i reditelj Travolta je posmatrač lica detinjstva, glasova i emocija, sećanja i predstavlja delić onoga kakav je i sam bio kao dete u to romantično vreme razvoja arhitekture, avijacije i automobilske industrije koje je nudilo mnogo nade. Ovaj ljubak i drag film koji sa lakoćom osvaja gledalište svetsku premijeru imao je u netakmičarskom programu „Kanske premijere”.

Travoltin zemljak Džejms Grej se za razliku od njega takmiči za „Zlatnu palmu” sa svojim „Papirnim tigrom” i na crveni tepih dovodi, ove godine tako dragocene, jer su po prisutnosti retke, holivudske zvezde poput Skarlet Džohanson, Adama Drajvera i Majlsa Telera izvanrednog u svojoj ulozi. Grej se 30 godina posle kanskog uspeha njegovog filma „Mala Odesa” vraća u kanski glavni program sa filmom snimljenim na istoj lokaciji – na njujorškom Brajton Biču. U ovom južnobruklinskom naselju, gde je rusko-američko-jevrejska zajednica obnovila mali deo istočne Evrope, događa se ponovo Grejova duboko prožeta i intenzivna drama dva brata – porodičnog inžinjera Irvina Perla (Majls Teler) njegove supruge (Skarlet Džohanson) i dva sina i Gerija Perla (Adam Drajver) – bivšeg policijskog inspektora, koji će se uplesti u biznis šemu sa ruskim investitorima koja se ispostavlja previše dobrom da bi bila istinita. Dok pokušavaju da se snađu u opasnom svetu ruske mafije, porodične veze počinju da se prekidaju sa posledicama koje menjaju život, a Džejms Grej vodi gledaoce kroz ovaj svoj neoklasicistički krimi-film držeći im konstantnu pažnju.

Glavni takmičarski program doveo je u Kan još jednog od ukupno tri japanska autora. Posle Fukade i Hamagučija stigao je i humanista Hirokazu Kore Eda sa filmom „Ovce u kutiji”, koji je dočekan najtoplije od svih dosadašnjih takmičarskih filmova i ispraćen ovacijama. Ovo je novi Hirokazuov pristup omiljenim temama: gubitak i detinjstvo. Deca u filmu su roboti-humanoidi, konstruisani kako bi roditeljima koji su izgubili svoju decu nadomestili njihovo odsustvo, ublažili težinu tuge i bol gubitka. Kore Eda pred publiku donosi poetični film o žalosti i njenim različitim fazama, pun nežnosti i topline, referenci na „Malog princa”. Reditelj dovodi u pitanje našu potrebu da voljene održimo u životu nakon njihove smrti i otvara pogled ka bliskoj budućnosti u kojoj će veštačka inteligencija i roboti biti sveprisutni. Film ima višeslojnu narativnu strukturu i svaki sloj je ispunjen snažnom simbolikom i dubokom čovečnošću. Dete-robot se okreće drveću i šumi. Prirodi koja kao da je jedini validan odgovor na pitanje koje tehnologija postavlja.

Među glavnim takmičarima viđen je i film „Voljeni” španskog (galicijskog) autora Rodriga Sorogojena, sa Havijerom Bardemom i Viktorijom Luego u glavnim ulogama. Sorogojenov film tematski podseća na slavodobitničku „Sentimentalnu vrednost” Joakima Trira, jer je u pitanju odnos oca i kćerke. Tokom scene dvadesetominutnog razgovora oca i kćerke za stolom u restoranu postaje jasno da se ovaj španski filmski stvaralac vraća opsesiji koja prožima sve njegove filmove: načinu na koji početni minuti njegovih filmova odmah postavljaju pravila stavljajući njegove likove u teškoće kako bi započeli dramu. Priznati filmski reditelj Esteban Martinez (Bardem) je legenda kako zbog svojih filmova, tako i zbog svoje prošlosti obeležene nasiljem i ekscesom. Za svoj novi projekat, nudi kćerki Emiliji (Viktorija Luego) ulogu pod izgovorom da joj pomaže u njenoj zaustavljenoj glumačkoj karijeri. Zajednički život na setu doneće bliskost koju nisu delili godinama, ali će takođe ponovo otvoriti stare rane koje nikada nisu zacelile. „Voljeni” je podelio kritičare. Na one koji su ga ocenili visokim ocenama i na one kojima se nije toliko dopao.

Večeras je na 79. Kanu svetska premijera filma „Dajmond” slavnog glumca, scenariste, reditelja i producenta Endija Garsije, koji se prikazuje van konkurencije. Uz Garsiju u ovom filmu igraju i Dastin Hofman, Bili Marej, Viki Krips i Rozmari Devit...