Ratni „kutak nezaborava” Četvrte brigade

Vranje – Poštujući onu narodnu: „Ne zaboravi prošlost da bi imao bolju budućnost”, pripadnici Četvrte brigade Kopnene vojske i garnizona Vranje su prošle godine u kasarni „Prvi pešadijski puk knjaza Miloša Velikog” uz lično zalaganje brigadnog generala Milosava Simovića osmislili, formirali, opremili i uredili sobu koja čuva od zaborava sećanje na vojničku istoriju Vranja i okoline.

Na kakav prijem je naišao ovaj projekat Četvrte brigade Kopnene vojske u Vranju na najbolji način ilustruje podatak da je ovaj „kutak nezaborava”, kako ga zovu pripadnici ove herojske brigade, do sada obišlo petnaest hiljada posetilaca. Izabela Savić, turistički poslenik iz Vranja, kaže da je grad pod Pržarom, uz muzej-kuću književnika Bore Stankovića, lokalitet Markovo kale, Beli most, česmu Đerenka, postao poznat po Spomen-sobi Četvrte brigade i garnizona Vranje.

– Za razliku od ranijeg perioda, sve je više školskih ekskurzija iz skoro svih krajeva Srbije i Republike Srpske koje obilaze Spomen-sobu Četvrte brigade Kopnene vojske u Vranju – kaže Savićeva.

Prilikom nedavne posete kasarni „Prvi pešadijski puk knjaza Miloša Velikog” u društvu ministra odbrane Dragana Šutanovca, vojni predstavnici tridesetak zemalja izrazili su veliko poštovanje i oduševljenje uz jedinstven komentar: Spomen-soba Četvrte brigade Kopnene vojske u Vranju je, nema sumnje, primer kako se velikim zalaganjem i ljubavlju može predstaviti istorija srpske vojske i naroda.

Potporučnik Milan Gujanica, zadužen za funkcionisanje ovog dragulja za nezaborav, kaže da se na opremanju i uređenju radilo sa velikim entuzijazmom.

– Zahvaljujući tome mnogo toga sačuvano je od zaborava i moći će da se prikaže budućim generacijama, što je velika satisfakcija za sve nas – kaže Gujanica i napominje da je idejni tvorac sobe i „kutka nezaborava” brigadni general Milosav Simović. – Njemu su nesebično pomagali kapetan Slađan Mihajlović i Vladan Stevanović, poručnici Andreja Petronijević i Predrag Trajković, potporučnici Srđan Stevanović i Milan Gujanica, stariji vodnici Miroslav Veljković, Radoslav Đorđević i Nebojša Petković i ekipa građevinskih majstora koje je predvodila Nevenka Galić – veli potporučnik Gujanica.

Pokazujući Spomen-sobu, potporučnik Gujanica kaže da se tu nalaze spomen-ploče sa 5.440 imena Vranjanaca i ljudi iz okoline, poginulih u oslobađanju Vranja od Turaka 1878. godine, u Balkanskim ratovima, Prvom i Drugom svetskom ratu, ratu iz 1999. godine i tokom krize na jugu Srbije 2000. i 2001. godine. Tu je i „večni oganj” kojim se simbolično odaje počast svim poginulima.

– Na spomen-ploči pod rednim brojem 122 ispisano je ime Dimitrija Tucovića, kao pripadnika Pešadijskog puka knjaza Miloša Velikog – kaže potporučnik Gujanica i dodaje da imena stradalih nije bilo jednostavno pronaći. U Muzeju Srpske pravoslavne crkve u Nišu, zahvaljujući urednoj evidenciji pukovskog sveštenika Milana Jovanovića, sačuvan je spisak poginulih Vranjanaca iz sastava Prvog pešadijskog puka.

Uz večno kandilo koje svetli, na mermernu ploču sa uklesanim imenima starešina i vojnika stradalih 1999. godine stavljena je mala crvena jabučica, kao ona koju su prabake i bake stavljale na šifonjer da miriše cela soba. Za trenutak se oseti taj već zaboravljeni miris. A u tmini, ispred mermerne ploče sa imenima, mirno vojnički i junački stoji starina. Ništa ne govori. Oči su mu samo zasuzile, jer mu njegovih 86 godina ne dozvoljavaju da plače. Deka Dobrivoje stoji kao stena i ništa ne govori. Posle izvesnog vremena progovara da na mermernoj ploči ima „njegove krvi”:

– Ima, i uvek je bilo, takva nam je sudbina sinko. Od „pusto tursko, preko balkanski i svi ovi ratovi naovam’” Srbi su ginuli – kaže starina i pokazuje ostarelom rukom: sve su ovo moji unuci, moja deca... i Batica Paunović, vojni obveznik, potpukovnik Simo Ivošević, stariji vodnik Željko Alar, vojnik Branislav Basara, major Ljubisav Stojanović, vojnik po ugovoru Dimče Stamenov, vojni obveznik Ninoslav Milenkov, vojnik Slobodan Mirković, vojni obveznik Aleksandar Popović, kapetan Dragan Lukić i zastavnik Miloš Bundalo – kaže starac koga su njegovi uz sve poštovanje pridržali i nakon obilaska Spomen-sobe izveli.