Kaže se psihijatresa i ombudsmanka

Veb-majstorica, hirurškinja, kriminalistkinja, metafizičarka, ombudsmanka i konzulka samo su neki od predloga za imenovanje ženskih zanimanja iz zbornika rodno senzitivnog jezika koji su juče predstavili Misija OEBS-a u Beogradu i kancelarija zaštitnika građana čije su autorke lingvistkinje Svenka Savić, Marijana Čanak, Veronika Mitro i Gordana Štasni. Oslikavajući realnost u kojoj žene suvereno vladaju svetom profesija i zanimanja koja su donedavno bila „rezervisana” samo za predstavnike „jačeg” pola, autorke ovog zbornika obogatile su srpski jezik imenicama oko kojih će se svakako voditi žustra polemika jezičkih čistunaca i javnosti.

Tako se na stranicama ovog zbornika mogu naći reči koje ukazuju na aktivno učešće žena u svetu kriminala (teroristkinja, arambašica, banditka, pljačkašica, krvoločnica, zločinka, žandarka, svedokinja, kriminalistkinja), nauke (akademkinja, metafizičarka, meteorologinja, psihološkinja, psihijatresa, hirurškinja), neobičnih zanimanja (alaskinja, mašinistkinja, moreplovka, tramvajdžijka), sporta (trenerka, trkačica, maratonka, četiristometrašica, preponašica, stometrašica, streličarka), ali i onih zanimanja koja ne postoje u stvarnosti (prvosveštenica, jevanđelistkinja).

Ističući da je krajnji momenat da se naruši nametnuti univerzalni standardizam po kojem se pripadnice lepšeg i slabijeg pola oslovljavaju u muškom rodu za funkcije koje obavljaju, Zorica Mršević, zamenik zaštitnika građana za rodnu ravnopravnost, ocenila je da rodno senzitivan jezik polako ulazi u svakodnevnu upotrebu. Dr Svenka Savić, profesor Novosadskog univerziteta i jedan od autora ovog priručnika, ocenila je da jezik zaostaje za promenama u društvu i dodala da on nije neutralan, već da odražava različite forme rodne diskriminacije u društvu.

„Žena se mora učiniti vidljivijom i u svakodnevnom govoru, a pitanje upotrebe titula i zanimanja žena nije pitanje sufiksa, nego podele moći u društvu. Upotreba titula i zanimanja u ženskom rodu postala je ’nešto normalno’ i u srpskom jeziku i u skladu je sa proevropskom orijentacijom naše zemlje”, ocenila je Svenka Savić.

Predstavljajući uputstvo za upotrebu rodno osetljivog jezika u sferi javne komunikacije, ona je istakla da se mora slediti osnovno pravilo o slaganju subjekta i predikata u rodu, broju i licu. „Neophodno je dosledno upotrebljavati formu ženskog roda za titule i zanimanja žena i iz postojećeg inventara etiketa za zanimanja i titula žena izabrati onu jezičku formu koja najbolje odgovara intuiciji za jezik. Takođe, potrebno je pisati titule i zanimanja žena u punom obliku, navoditi punu identifikaciju za svaku osobu – posebno ako se saopštava o bračnom paru – i izbegavati upotrebu etikete za oslovljavanje ili identifikovanje ženske osobe prema bračnom statusu”, zaključila je Svenka Savić.

U ovom registru nalazi se ukupno 2.386 imenica ženskog roda, uključujući imenice kojima se označavaju žene prema profesiji, zanimanju ili aktivnosti koju obavljaju, prema zvanju i zanimanju supruga ili oca, prema tituli i društvenom položaju koji zauzimaju, prema pripadnosti grupi, pokretu ili ideji koju slede, prema bolesti i načinu života.

K. Đorđević