Kup.	Prod.	Sred.
117.03	117.73	117.38
101.13	101.74	101.43
127.07	127.83	127.45

Društvo

30.05.2022 u 13:56

Kominterna je na Petom kongresu, jula 1924. definisala formulu razbijanja Jugoslavije (tada Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca) i proklamovala nove države, Sloveniju, Hrvatsku i Makedoniju. Kominternina sekcija, Komunističke partija Jugoslavije (KPJ), na svom Četvrtom kongresu u Drezdenu oktobra 1928. definitivno usvaja stav centrale, razrađujući i nadgrađujući koncept rasturanja Jugoslavije, dodajući na spisak novih država Crnu Goru i dajući pravo otcepljenja Mađarima u Vojvodini i Albancima na Kosmetu. Kako razgraničiti te projektovane, nove entitete koji, osim Crne Gore, nikad nisu bili države odnosno kako definisati, markirati i raščlaniti etnički zamršene teritorije, e to nije zanimalo profesionalne usrećitelje žrtava „velikosrpskog hegemonizma” i „srpskog šovinizma”. Te dve

Društvo

09.05.2022 u 19:16

Olovne kugle oko srpskih nogu

Pompezna, cinična, nacionalistički zajedljiva i zapaljiva retorika obeležila je paraliterarnu polemičku arenu tokom četvorogodišnjeg raspadanja Saveza književnika Jugoslavije (SKJ). Ako je slom elektroenergetskog sistema SFRJ 8. 12. 1980. bio kibernetički signal koji je, u momentu, zamračio celu Jugoslaviju i predskazao joj sudbinu, onda je raskrajanje književničkog jugoorganizma bilo pano za treniranje šovenske pomrčine i najava krvavog finala. Prepucavanje pisaca bilo je, naoko, i najčešće, refleksija teške krize na Kosmetu i zbog Kosmeta. U nadgornjavanju su prednjačile slovenačke literate, konstantno podižući uloge, diktirajući licitaciju i gađajući srpski nacionalni sentiment iglom u gangliju. Usred histerije zbog štrajka rudara Albanaca u jami Starog trga Društvo slovenačkih

Društvo

08.05.2022 u 21:02

Generalna proba raspada SFRJ

Savez književnika Jugoslavije (SKJ), koji je imao isti akronim kao i Savez komunista Jugoslavije, prva je jugoasocijacija koja se počela raspadati. To mrcvarenje trajalo je pune četiri godine, od početka 1986. do početka 1990, taman koliko i jugoslovenski ratovi 1991–1995. U međuvremenu, samodestrukciju literarnog SKJ-a sustigao je partijski „imenjak”, pa su oba „saveza” odumrla, ugasila se januara 1990, s malom razlikom u danima i redosledu poteza. Pisci su odustali od svoje skupštine u Vrnjačkoj Banji od 9. do 11. januara, a političari su se 22. januara razišli u beogradskom Centru „Sava”, na poslednjem, 14. kongresu Partije. Prvi se nisu ni sastali, a drugi su se sreli kako bi se rastali. Reakcija štampe na prepucavanja članova ekskluzivnog književničkog kluba išle su linijom:

Društvo

17.04.2022 u 20:00

Evroskepticizam znamenitih Srba nekada

Pesmu „Jeremija pali topa, zatresla se sva Jevropa” Predrag Živković Tozovac otpevao je na prijemu kod Josipa Broza Tita, a sam Tozovac je izjavio da ju je partizanski maršal „razdragano prihvatio”. „Jeremija” je, navodno, na trenutak smekšao i tvrda nacionalno neosetljiva srca komunističke vrhuške Socijalističke republike Srbije na nekom provincijskom koncertu. Ali, za našu priču važnije je pitanje kako je Jeremiji, pošto je 1912. godine ostvario zavet predaka i proterao osmanlijsku ordiju, pripalo da samo dve godine kasnije okrene svoje artiljerijsko oruđe u suprotnom pravcu, prema Jevropi? Početkom decembra 1915. godine Branislav Nušić našao se u srcu ovog paradoksa. Kod Pećke patrijaršije, pred povlačenje glavnine srpske vojske prema obalama Albanije, poznati neimenovani profesor

Društvo

15.03.2022 u 20:27

„Sudnji dan” na otvaranju spomenika u Jasenovcu

U srpskim krajevima obogaljenim ustaškim genocidom nije postojala socijalno-psihološka podrška duševno razorenim ljudima koji su ostali na zgarištima, slomljeni zbog gubitka najbližih srodnika ili kompletnih porodica i rodova, zbog pretrpljenih trauma i neizlečenih strahova. Bez osnovnih materijalnih uslova za nastavak kakvog-takvog podnošljivog življenja, bez bilo kakve smislene, državno podstaknute terapijske akcije i prakse, bez duševnog pročišćenja i smirenja, rane su krvarile decenijama posle rata.

Region

14.03.2022 u 19:43

Život posle NDH

Sudbina preživelih Srba na područjima gde je ustaški genocid bio masovan i monstruozan samo usput i fragmentarno pominjana je u srpskoj memoaristici i publicistici, dok je u istoriografiji potpuno zanemarena. Posleratnim komunističkim vlastima nije padalo na pamet da urade kakvu-takvu mentalnu „asanaciju terena”. Preživeli su ostavljeni da se, u materijalnoj bedi, sami izbore sa svojim košmarima i demonima. Veliki broj unesrećenih koji su nekako preživeli teror, ranjeni i progonjeni, svedoci zločina, pripadnici obezglavljenih ili zatrtih porodica ili širih zajednica kompenzovali su svoj bol i traumu upadajući u iracionalne prostore uma, u asocijalnost i izolaciju, u svet magijskih obreda i mističnih rituala. Čak dvadesetak godina posle kraja rata stanje je bilo katastrofalno, o

Društvo

04.05.2019 u 20:15

Narodni heroji u fabrikama Vermahta

Mnogi španski dobrovoljci, istaknuti članovi Komunističke partije Jugoslavije (KPJ), oni koji su ratni slom svoje zemlje dočekali u francuskim logorima, nisu se probijali ka okupiranoj Jugoslaviji već su, po nalogu KPJ, otputovali u srce Nemačke, na rad u nacističke vojne fabrike. Ovu, za zvaničnu istoriografiju jeretičku a za javnost nestvarnu priču prenosimo iz publikacije „Split 1941”, autora Bore Leontića, objavljene 1960. godine u Beogradu, u izdanju „Prosvete”. U ovoj knjizi odštampano je i nekoliko svedočenja partizanskih prvoboraca pa tako i priča Duje Bašića, tada pukovnika JNA (str. 222-268). Posle kapitulacije Francuske, piše pukovnik Bašić, logorske vlasti na teritoriji višijevske Francuske, pale su u ravnodušnost. Godinu dana kasnije, posle sloma Kraljevine Jugoslavije,

Društvo

09.01.2019 u 21:00

Kult Marka Kraljevića u Dalmaciji

„Dalmatinski Morlaci, gacajući u blatu do kolena, pevaju pesme o Kraljeviću Marku, o drugom Herkulu, čudu od junaštva.” Ovo je zapisao general B. Velden, jedan od prvih austrijskih guvernera Dalmacije, 1829. godine, u nemačkom časopisu „Inostranstvo” („Das Ausland”). Za Mlečane, Morlaci su bili stanovnici dalmatinskog zaleđa, bez obzira na razliku u hrišćanskom obredu (pravoslavnom, odnosno „grčkom”, i katoličkom, dakle „latinskom”), jer su verski rituali bili jedina razlika koju su mogli da uoče. Ivan Lovrić, Sinjanin, student medicine u Padovi, u svojoj čuvenoj etnografskoj studiji objavljenoj 1776. u Veneciji kaže: „Naši su pravoslavni Morlaci iste narodnosti kao i Morlaci latinskog obreda.” Koja je to „narodnost”? Nemački etnolozi i putopisci 19. veka, J. G. Kol (1851), F. Peter

Društvo

29.05.2017 u 22:00

Kalabić u dosijeu Gestapoa

Početkom 1943. godine nemačka bezbednosno-obaveštajna uprava (BdS), čiji je egzekutivni organ bio Gestapo, sprovodila je kontraobaveštajnu kampanju protiv komandanta ravnogorskih formacija Nikole Kalabića. BdS je Kalabićeve obaveštajne saradnike tražio među oficirima i podoficirima Nedićeve Srpske državne straže (SDS) koji su, prema nemačkim procenama, Kalabiću prenosili informacije o planiranim dejstvima Vermahta. Fokus akcije bio je na potezu od valjevske Mionice prema Divčibarama, tamo gde se, prema saznanjima Nemaca, kretao Kalabić.

Društvo

08.09.2016 u 12:00

Autentično lice „svetosavskog” laureata

Dok je Fotije, vladika dalmatinski, u srpskom manastiru Krupi, na ovogodišnjoj hramovnoj slavi Uspenja Presvete Bogorodice, kačio Orden Svetog Save na crvenoj svilenoj traci oko vrata konzervatora Miljenka Domijana, kaluđeri su pojali: „Dostojan, dostojan...” („Slobodna Dalmacija”, 29. 8. 2016). Domijana je za orden predložio Fotije, Sveti arhijerejski sinod SPC doneo je pozitivno rešenje, a patrijarh je potpisao takvu odluku. Da li bi mladi monasi pevali slavopojku Domijanu, odlikovanom po volji arhijereja, da je neko od njih pročitao Domijanov intervju „Vijencu” (br. 43/III, 24. 8. 1995), glasilu Matice Hrvatske?! Dakle, dvadeset dana posle sloma Krajine, pod trijumfalnim naslovom „Sad smo svi Hrvati”, a na pitanje „u kakvom ste stanju zatekli pravoslavne crkve”, Domijan

Алати за приступачност

Величина текста

Контраст

Обележавање линкова

Прилагођена читљивост

Autor: Milan Četnik