Prva dama za ekonomiju

Nije slučajno da je baš Elinor Ostrom prva žena koja je dobila Nobelovu nagradu za ekonomiju. Globalno zagrevanje, zajedno sa očuvanjem kvaliteta naše životne sredine, postalo je najvažniji problem sa kojim se suočava čovečanstvo i koji zahteva hitnu i neodložnu akciju.

Dodeljivanje ovogodišnje Nobelove nagrade za ekonomiju Elinor Ostrom i Oliveru E. Vilijamsonu – posebno svesrdnom istraživačkom radu Ostromove posvećenom međusobnom odnosu između čovečanstva i životne sredine i zahvaljujući tome očuvanju voda, šuma, riba i ostalih zajedničkih resursa – treba da bude glasan i jasan alarm upućen čovečanstvu koje se danas našlo licem u lice sa ekološkim katastrofama neprocenjivih razmera.

Detinjstvo Elinor Ostrom, obeleženo Velikom ekonomskom krizom i kasnije Drugim svetskim ratom, kada su resursi bili nedovoljni, postavilo je čvrste osnove za njen budući naučnoistraživački rad.

Činjenica da Nobelov komitet izuzetno ceni posvećeni rad Ostromove dokazuje da ekonomske analize zaista pomažu da se shvati i razume kako većina društvenih jedinica funkcioniše, „dovodeći studije ekonomskog menadžmenta sa oboda nauke u njen prvi plan”.

Saopšteno je da istraživanja ekonomskog menadžmenta, koja je sprovela Ostromova, svedoče o nepostojanju „tragedije opštih dobara”.

Takozvana tragedija opštih dobara označava veliku verovatnoću ubrzanog iscrpljivanja resursa u zajedničkom vlasništvu, posebno prirodnih resursa, zbog nezasite ljudske pohlepe.

Neki naučnici istakli su da drastične promene klime, koje su se dogodile tokom prethodnih godina, predstavljaju tipičan primer „tragedije opštih dobara”. Elinor Ostrom je, pak, to opovrgla.

Ne verujući u „tragediju opštih dobara”, Ostromova je svoj životni rad posvetila istraživanjima dalekih i nerazvijenih zajednica koje dugi niz godina opstaju zahvaljujući svom siromašnom stanovništvu.

Morala je da izgradi način života koji im omogućava da dele svoje resurse. Verovatno da je zahvaljujući ovome Ostromova uspela da se drži podalje od svojih kolega i tiho služi slabima i zaboravljenima u ovom svetu.

Danas, međutim, sa značajnim dostignućima koje je načinila u studiji međusobnog odnosa između čovečanstva i resursa pomoću okvira koji je sama osmislila, njena knjiga „Upravljanje opštim dobrima” postala je obavezna literatura za istraživače društvene politike.

Ovogodišnja nobelovka za ekonomiju predaje, inače, predmet političke nauke na Univerzitetu Indijana. Član je Nacionalne akademije nauka Sjedinjenih Država od 2001. i mnogih drugih naučnih organizacija.

Svog muža Vinsenta Ostroma upoznala je na studijama. Godine 1965. sele se u Indijanu, gde je prvo Vinsent počeo da radi na Univerzitetu. Tu je bračni par Ostrom 1973. osnovao Radionicu za političku teoriju i analizu politike.

Elinor Ostrom rođena je 7. avgusta 1933. u Los Anđelesu. Sa Oliverom E. Vilijamsonom podeliće 10 miliona švedskih kruna (1,44 miliona dolara).

Sanja Stijović