U miljeu francuskog građanstva

Jedan od pionira francuskog „novog talasa”, reditelj, scenarista, filmski kritičar i profesor Erik Romer, preminuo je u Parizu 11.januara u 89. godini, a vest o njegovom odlasku izazvala je setu kod miliona poklonika njegove filmske umetnosti.

Francuska kinematografija izgubila je tako jednog od najvitalnijih modernista, zaslužnog velikana i reditelja koji je i u svojoj devetoj deceniji života snimao vrsne i pametne filmove. Za pola veka plodne karijere snimio je više od 50 filmova, a sve ih je krasila filigranska tačnost rediteljskog postupka i zadivljujući rad sa glumcima. Još od prvog filma „Znak lava” koji je snimio 1959. godine, preko „Noć kod gospođice Mod” koji je 1969. bio nominovan za Oskara, pa do poslednjeg dela „Ljubav Astre i Seladona” koji je predstavio na Venecijanskom festivalu 2007. godine.

Romer je rođen 4. aprila 1920. godine u Tuleu, pod imenom Žan-Mari Moris Šeler, a svoj umetnički pseudonim Erik Romer uzeo je tek kasnije, izražavajući na taj način svoje poštovanje prema Eriku fon Štrohajmu i piscu Saksu Romeru – autorima kojima se divio. U početku je radio kao učitelj, zatim kao novinar i profesor književnosti, a onda je počeo da se bavi i filmskom kritikom te je zajedno sa Žan-Lik Godarom i Žakom Rivetom 1950. osnovao kultni časopis Kaje de sinema („Filmske sveske”), bibliju francuskog „novog talasa”, čiji je urednik bio do 1963. godine.

Kao filmski autor ostao je zapamćen po izjavi: „Manje se bavim onim što ljudi rade, a više onim što se dešava u njihovim umovima dok to rade”, izražavajući tako otpor prema ograničenjima klasičnog filma. U filmskim ciklusima kojima je bio sklon („Moralne priče”, „Uzrečice i poslovice”...), nudio je priče koje su se dešavale uglavnom u miljeu obrazovanog francuskog građanstva, u idiličnom okruženju u kojem su se kroz dijaloge gradile međuljudske tenzije, erotska i psihološka napetost. Romerov autorski svet, poput sveta Ozua ili Hičkoka, klasno je zatvoren. On se ne bavi nižim klasnim slojevima, socijalni segment u njegovim filmovima se pojavljuje samo sporadično...

Veliki Romer ostaće zapamćen i po jednoj od najuticajnijih knjiga posle Drugog svetskog rata, studiji o Alfredu Hičkoku koju je napisao zajedno sa Klodom Šabrolom, fokusirajući se na Hičkokovu katoličku pozadinu. Još 1957. godine oženio se Terezom Barbet i sa njom ima dva sina. O Romerovim filmovima, američki glumac i njegov veliki poštovalac Džin Hekman jednom prilikom je izjavio: „Kada gledate Romerove filmove, to je kao da gledate u veliku, lepu i složenu umetničku sliku”...