Čeh po rođenju, Srbin po radu

Gradski muzej u Vršcu, smešten u Ulici Feliksa Milekera 19, odlučio je da osveži sećanje na Karla Napravnika (1909-1957), slikara koji je nepravedno zaboravljen, čak i u lepoj banatskoj varoši u kojoj je radio i stvarao. Dragana Kuručev, kustos Gradskog muzeja u Vršcu, povodom stogodišnjice Napravnikovog rođenja, napisala je monografiju posvećenu radu ovog umetnika, i osmislila izložbu koja se do 31. marta prikazuje na tri mesta u Vršcu, pokrivajući široku stvaralačku delatnost Karla Napravnika – izložba ulja na platnu je u Gradskom muzeju, a postavke ilustracija smeštene su u Pozorištu „Sterija” i u Gradskoj biblioteci.

Prema rečima Dragane Kuručev, Karlo Napravnik, koji je iza sebe ostavio 2.100 radova, ulja na platnu, grafika, crteža i ilustracija, poslednji put imao je posthumnu izložbu slika u Vršcu daleke 1968. godine.

– On živi u sećanju stručnjaka i povremeno ga se sećaju i prikazuju na zajedničkim izložbama. Pomenut je na izložbi „Zlatnog pera Beograda” 1997. godine i na kolektivnoj izložbi „Jedan vek grafike” u SANU 2003. godine, a sada je prvi put objavljena integralna monografija sa njegovim kompletnim opusom – kaže Dragana Kuručev.

(/slika2)Za izložbu u Gradskom muzeju poslužila je kolekcija porodice Radojev, koji su naslednici Karla Napravnika, a ostali radovi su vlasništvo muzeja i građana Vršca. Napravnikova dela smeštena su širom bivše Jugoslavije, gde god je Karlo Napravnik putovao i stvarao, pa je Dragana Kuručev prikupljala podatke o umetnikovom delu u Akademiji likovnih umjetnosti u Zagrebu, Muzeju novejše zgodovine u Ljubljani, zatim u Novom Sadu, Zrenjaninu, Pančevu...

Karlo Napravnik je rođen 24. avgusta 1909. godine u Humpolecu u Češkoj. Njegova porodica dolazi u Vršac 1912. godine, a otac Karel postaje horovođa Srpskog crkvenog pevačkog društva. Uskoro sledi još jedna selidba, jer mađarska vlast Karla Napravnika sumnjiči da je špijun. Porodica je u toku rata ponovo boravila u rodnom Humpolecu, a zatim se 1919. godine ponovo vraća u Vršac.

Karlo Napravnik je završio vršačku državnu gimnaziju, a 1928. godine upisuje se na Kraljevsku umjetničku akademiju u Zagrebu. Pohađao je i specijalnu slikarsku školu 1932. godine, kod Martina Tartalje. U toku vojnog roka, koji je proveo u Mariboru, naslikao je portret Petra Karađorđevića. Leta je od tada često provodio u Makarskoj, o čemu svedoče i pejzaži iz ovog hrvatskog letovališta. Do ratne 1941. godine, bio je zaposlen u listu „Vreme” kao karikaturista, a radio je i u nedeljniku „Sport”, kao stalni saradnik, gde se bavio i crtanjem stripova.

Po završetku Drugog svetskog rata, Napravnik se vraća u Vršac, gde je angažovan u Gradskom odboru narodnog fronta, a njegov posao uključuje i skiciranje plakata, mahom sa socrealističkom tematikom. Nedugo zatim postaje i kustos u Narodnom muzeju u Vršcu, gde se bavi konzervacijom umetničkih dela iz manastira Mesić i Vršačke eparhije. Angažovan je i u Narodnom pozorištu „Sterija”, a danas je sačuvano oko 65 njegovih skica za scenska rešenja i kostime.

Karlo Napravnik, koji je prihvatio pravoslavnu veru, preminuo je na Golniku u Sloveniji 1957. godine. Sahranjen je na pravoslavnom groblju u Vršcu, a na porodičnoj grobnici piše: „Česi po rođenju – Srbi po radu”. Monografija „Karlo Napravnik”, sadrži slike koje ilustruju lepezu radova ovog umetnika, od ulja na platnu, preko ilustracija za knjige i pozorišnu scenografiju, do karikatura.

S. Stamenković

-----------------------------------------------------------

Gradski muzej

Direktorka Anica Medaković je 31 godinu na čelu Gradskog muzeja u Vršcu:

– Gradski muzej je jedna od tri najstarije institucije u Srbiji, posle Narodnog muzeja u Beogradu i Muzeja Vojvodine. Muzejska delatnost datira iz 1882. Od 1894. godine muzej je dobio prostorije u zgradi „Konkordija” koja i danas pripada muzeju, a prvi kustos, sve do 1942. godine, bio je Feliks Mileker. U svom sastavu muzej ima tri objekta, zgradu u Ulici Feliksa Milekera 19, „Konkordiju” i „Apoteku”, u kojoj je od 1977. godine smeštena spomen-soba Paje Jovanovića – govori Anica Medaković.

Medakovićeva napominje da je smeštajni prostor muzeja skučen, jer muzej ima oko 300.000 eksponata. Zbog toga je muzej konkurisao kod Evropske unije za renoviranje zgrade „Konkordija”, a za njeno sređivanje potrebno je oko milion evra.