Otpor protiv ograničenja slobode

„Čekaj me na nebu ljubavi moja” monodramski je tekst Fernanda Arabala, čija je protagonistkinja Gala Dali koja govori o ljubavnom odnosu između nje i Salvadora Dalija. Ljubavni/intimni plan ove monodrame bitno je isprepletan sa društveno-kritičkim pitanjima cenzure umetničkog izražavanja i političkog ukidanja slobode, odnosno sa oštrom kritikom sistema, društvenog konzervativizma i sankcionisanja individualnosti.

U scenskom tumačenju rediteljke Tanje Mandić-Rigonat, Dobrila Boba Stojnić igra Galu koja se, emotivno prodorno, seća njihovog nekonvencionalnog ljubavnog odnosa. Njena igra je, skoro isključivo, bazirana na žestokom, spoljnom izražavanju emocija:ona je sva u grču, kao u nekom ludilu. Glumica previše direktno, bez ikakve zadrške, izražava burna osećanja – strast i bol koje je urnebesno snažno doživljavala u prošlosti. Za naša shvatanja, njena gluma suviše je uprošćena i gruba, često i patetična. No, ne može se osporiti da je takva igra rezultat velike energije i napora, kao i to da je u funkciji lika, te da je, u tom smislu, scenski opravdana. Ipak, smatramo da bi diskretnije, svedenije, suzdržanije igranje intenzivnihemotivnih stanja, imalo bolji efekat. Rafiniranost i suptilnost izraza estetski su značajniji od jednostranosti i tako grube direktnosti.

Da bi uspostavila dinamiku, odnosno scenski oživela, dosta nezahvalnu, izvođačku formu monodrame, rediteljka je uvela tri plesača (koreografija Anđelija Todorović). Željko Grozdanović i Danica Arapović predstavljaju neku vrstu poetske, koreografske artikulacije ljubavi, oni mogu biti otelotvorenje mladog ljubavnog para. Dušan Murić je njihov antipod, manifestacija zla, sputavanja slobode, sankcionisanja ljubavi i umetnosti. Ovi plesači imaju bitnu funkciju u stvaranju dinamike, obogaćivanju formalnog plana predstave, kao i njenih poetskih značenja. Sa druge strane, u idejnom smislu, oni nisu mnogo inspirativni, zbog toga što njihova igra predstavlja skoro čistu ilustraciju – ples je očigledna, previše jasna, koreografska materijalizacija Galinih reči.

Treba napomenuti i to da je rediteljka pronašla sopstveni, izrazito poetski, način interpretacije teksta, ne sledeći piščeva uputstva za inscenaciju, iz didaskalija. Osim uvođenja plesača, korišćene su igre sa senkama, lutkama, maketama. Ovi postupci su naglasili metaforička značenja radnje, kao i njene asocijativne potencijale. Scenografija, izbor kostima, osvetljenja, kao i muzika, imaju sličnu funkciju, akcentovanja poetskih aspekata predstave, odnosno uspostavljanja univerzalnosti značenja, putem metafore (scenografija i kostimografija Milena Jeftić-Ničeva-Kostić, dizajn zvuka Zoran Jerković, dizajn svetla Srđan Jovanović). Uvedene su i projekcije dokumentarnih video snimaka, kao i fotografija Dalijevih slika. Ovaj činje značajan na dokumentarnom planu, kao i na planu forme, u pogledu njenog obogaćivanja, dok na idejnom nivou predstave nije mnogo važan, jer, takođe, predstavlja ilustraciju radnje, a ne neku značajniju idejnu nadgradnju.

Činjenica da je tekst „Čekaj me na nebu ljubavi moja” Fernanda Arabala, žive legende teatra apsurda i nadrealizma, imao praizvedbu na jednoj našoj sceni, bitna je, po sebi. Iako ne previše inovativna, pomalo zastarelog, stilski prevaziđenog izraza, predstava ima opravdanje i smisao postojanja, zbog univerzalnosti značenja, večite aktuelnosti problema sukoba pojedinca i sistema, umetnosti i politike, slobode i ideoloških ograničenja. Ona oživljava romantičarski koncept ljubavnog para koji egzistira na rubovima društva, sasvim izgnanički, izolovano, nezavisno, kao vid otpora protiv opšteg konzervativizma. Njihova ljubav je metafora individualnosti i nezavisnog mišljenja, oštar bunt protiv političara, licemerja i lažnog patriotizma, kao i urlik za slobodom, brutalno gušenom u svakom vremenu i društvu.