Sitan posed bez krupnog zalogaja

Činjenice govore same za sebe: od 4,2 miliona hektara obradive površine u Srbiji, 87 odsto je u privatnom vlasništvu, a ostatak pripada državi i poljoprivrednim preduzećima. Prosečna veličina gazdinstva u našoj zemlji je tri, a u Danskoj, primera radi, 43, u Velikoj Britaniji 69 hektara! Uporedni podaci deluju još drastičnije ako se zna da samo 2,9 odsto obradivog zemljišta u Srbiji čine posedi veći od 5.000 hektara, a da je gazdinstava ukupno 700.000. Vlasnička struktura zemljoposednika je šarolika jer je onih koji zvanično obrađuju zemlju sve manje, a paora ,,iz hobija” – sve više!

Iskustva razvijenih evropskih poljoprivreda pokazuju da samo krupna gazdinstva i velika imanja donose traženi kvalitet proizvoda i profit. To je i logično jer patuljasti posedi ne omogućavaju primenu savremenih agrotehničkih mera i adekvatnih rešenja za veći prinos. Veliki posedi imaju znatno veće mogućnosti za unapređivanje proizvodnje, integralnu i biološku zaštitu useva i proizvoda, racionalnije i ekonomičnije korišćenje mehanizacije, efikasnije navodnjavanje, okupljanje na jednom mestu i timski rad najboljih stručnih kadrova...

Ukrupnjavanje poseda, uz primenu visoke tehnologije u proizvodnji, nema alternativu u savremenoj poljoprivrednoj praksi u EU. Statistika, i Evrostata i agencije koji se bave analitičkim istraživanjem poljoprivrede EU, kaže da je prosečna veličina poseda poljoprivrednog gazdinstva 60 hektara, a ostvareni dohodak najmanje 150.000 evra. Analitičari su komparativnim metodama izračunali da jedan seljak u Nemačkoj, sa svojom produktivnošću, hrani 152 stanovnika, a njegov kolega u Srbiji svega 18!

Veliki posedi u Srbiji su loše vođenom privatizacijom agrokombinata (čast izuzecima) gotovo uništeni. Dugogodišnja politika usitnjavanja i rasparčavanja poseda sada naplaćuje danak ostvarivanjem sitnosopstveničkih umesto opštih državnih interesa koji osiguravaju prehrambenu sigurnost nacije. Podržavljenje PKB i PIK Zemun i najavljena vlasnička (pre)transformacija PIK Bečej, čini se, više je bacanje spasonosnog pojasa davljeniku nego izraz ozbiljne namere države da zaustavi proces retrogradnog usitnjavanja poseda.

Očigledno, ako težimo da budemo deo velike agrarne porodice EU neminovni su dublji rezovi u zemljišnoj politici. Ukrupnjavanje poseda nameće se kao prioritet koji ne može biti ostvaren bez sveobuhvatnog državnog programa i istrajnosti u njegovom ostvarivanju. To se u prvom redu odnosi na sređivanje katastra i komasaciju obradivog zemljišta o državnom trošku. Osnivanje stimulativnih fondova za otkup zemlje od staračkih i nepoljoprivrednih domaćinstva i njihovo objedinjavanje, jedna je od mogućih opcija kao i insistiranje na izmeni Zakona o nasleđivanju gde prioritet u dobijanju zemlje treba da imaju oni koji je obrađuju i od nje žive...

Bez koncentracije velikih poljoprivrednih površina, po mišljenju stručnjaka, nemamo mnogo šanse za uspeh u zajedničkoj poljoprivrednoj politici EU. Proizvodnja za tržište Evropske unije zahteva primenu formule 3 K (kvalitet, kvantitet, kontinuitet) a to se, pod stručnim nadzorom naučnih instituta i poljoprivrednih zavoda, može ostvariti samo na velikim površinama s razrađenim upravljačkim sistemima.

Urednik u novosadskom ,,Dnevniku”