Na megdan sa vukom

Sevce na Šari – King ima samo 22 meseca, a već je ubeležio jednu pobedu nad vukom. Još u prvoj godini života, mladi šarplaninac, uz pomoć majke Ale (pet godina), sukobio se sa stanovnikom divljine na vrhu Šare, i zverki nije bilo spasa.

– Vuk je već bio ranjen, inače bi mu šarplaninci teško prišli. Gorski car napada druge pse, ali od šarplaninaca beži – kaže za „Politiku“ Kingov vlasnik Srećko Đorđević (43) iz Sevca na Šar-planini.

Ovaj brđanin radi nabenzinskoj pumpi, ali svaki slobodan tren odvaja za brigu o mladom psu i Kingovom biološkom ocu Kralju (4,5 godine). Srećko je tu kao mirovna snaga jer bi stariji pas rado napao potomka, i kad smo stupili u dvorište bili su vezani na različitim mestima. Mali u kavezu, matori za žicu kod drvljanika.

– U Sirinićkoj župi ne postoji kuća bez šarplaninca, jer ovaj pas može sam da zaštiti stado i domaćinstvo. Odgajivača nema više od 20, a među najpoznatijima su oni iz sela Reselice kod Dragaša, odakle su i Kraljevi preci, otac Karabaš i majka Dona.

Eksplozivan, inteligentan i nepotkupljiv, šarplaninac narasta i do 82 kilograma, i zabeleženi su slučajevi da se upustio u okršaj i sa balkanskim medvedom. Njegova postojbina je Šar-planina, a 1928. godine Vojska Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca prvi put ga je uvrstila u svoje jedinice, kao vojničkog psa. Veruje se da potiče od grčkog molosa i turskih pasa čuvara. Međunarodna kinološka federacija priznala ga je 1939. godine kao novu rasu pod imenom „ilirski pastirski pas“.

Međutim, na zahtev Jugoslovenske kinološke federacije, rasi je 1957. godine dodeljeno međunarodno ime „jugoslovenski pastirski pas – šarplaninac“, posle čega nije prekrštavana. Njegov lik uzet je za amblem opštine Dragaš na jugozapadu Kosmeta, a BJR Makedonija je šarplaninca utisnula na revers novčanice od jednog denara, koja je bila puštena u opticaj 1993. godine.

Šta je mit, šta zbilja u priči da se vuk plaši šarplaninca?

– Šarplaninac je poslednja čovekova odbrana, idu pastir, stado pa on na kraju. Hoće da ostane i sam u planini, pored ovce koja se ojagnji i čuva je, i ne može se odbraniti samo ako ga tada napadne čopor vukova. Jedan vuk nikad ga napasti ne sme – pripoveda odgajivač šarplaninaca iz Sevca, velikog srpskog sela osam kilometara severozapadno od Štrpca.

Đorđević veli da odgajivači iz Sirinićke župe pse prodaju najčešće Beograđanima koji znaju da otkupe i celo leglo, a jedno štene plaćaju od 150 do 200 evra.

G. Otašević