Raskošna obnova priče

Trstenik – U varoši koja nije stradala u nedavnom zemljotresu, ali je oblepljena plakatima „Pomoć Kraljevu”, održani su 27. susreti „Savremena srpska proza”. U Domu kulture razgovaralo se o književnom portretu Radoslava Petkovića, a u čitaonici Narodne biblioteke „Jefimija” održan je okrugli sto „Stvarnost i likovi stranaca u savremenoj srpskoj prozi”. Odlomke iz Petkovićevih dela čitala je Vjera Mujović, a u muzičkom delu programa učestvovala je Ivana Stanojević.

Već od prvih objavljenih romana, ističe Jasmina Vrbavac, „Put u Dvigrad” i „Zapisi iz godine jagoda”, a potom i „Senke na zidu”, Radoslav Petković prednost daje imaginaciji nad metatekstualnim razmatranjima, insistira na građenju čvrste naratološke strukture u čijoj funkciji će biti probrana aparatura teorijskog korpusa postmoderne književnosti, koja se ni u jednom trenutku neće otrgnuti čvrstoj autorskoj odluci da proza mora da ima i referencijalne odlike, da mora biti okrenuta ka traganju za odgovorima na neka od ključnih filozofskih pitanja.

Romani Radoslava Petkovića, naglašava Gojko Božović, predstavljaju raskošnu obnovu priče. Ako je moderni roman, vrlo često dimenziju priče preveo u zonu najavljene moralnosti – roman kao obećane priče, nekada ispunjeno, nekada odlagano strategijama poetičke igre, Petković roman, a nije drugačije ni s njegovim pripovetkama, doživljava kao ispunjenje priče, kao priču pre svega.

Radoslav Petković je svoje slovo počeo vađenjem cigarete, koju je stavio u usta, ali je nije zapalio, kako ne bi prekršio novi zakon. Njegovo slovo je bilo, zapravo, zalaganje za prava pušača na svoje zadovoljstvo, kroz priču o Vizantiji i Rimskom carstvu.

Slika stranaca, slika tuđeg, za koje se vezuje niz drugih opozicija sličnog porekla, kaže Mladen Šukalo, autor knjige „Odmrzavanje jezika” o poetici stranosti u delu Miodraga Bulatovića, predstavlja jedan od najučestalijih hronotopa svetske, ali i srpske književnosti. Francuski komparatisti su mu dali naziv – imagologija. Zainteresovanost imagologije za problem karakterizacije nacionalnog identiteta i kulturnih razlika, smatra Vladislava Gordić-Petković, otvara ova polja za mogućnosti analize srpske ženske proze. Različiti kulturni obrasci, slike nacionalnog i karakterizacija urbanog miljea u prozi Vide Ognjenović, Ljubice Arsić, Mirjane Mitrović, Jelene Lengold i Mirjane Đurđević, otvaraju različite mogućnosti čitanja i tumačenja nacionalnih i rodnih stereotipa koji se u njima razlikuju, neretko sa parodijske distance.

Na specifičan način, kaže Marko Nedić, proširujući poetičke i žanrovske osnove jedne aktuelne književne i kulturološke teme, kojom se o „drugom” govori kao o sebi samom, Radoslav Petković je romanom „Savršeno sećanje na smrt” uspeo da potvrdi i proširi važne poetičke premise svoga književnog postupka i da, posle knjige „Sudbine i komentari”, našoj savremenoj književnosti ponudi još jedno prozno delo velikih estetskih i intelektualnih izazova i dometa. Aleksandar Jerkov smatra da se tema okruglog stola „Stvarnost i likovi stranaca u savremenoj srpskoj prozi” upravo najbolje vezuje za stvaralaštvo Radoslava Petkovića. Tuđe i strano je u prozi Radoslava Petkovića, kao i kod Gorana Petrovića, integrativni faktor. Zanima ga, naglasio je, susret sa samim sobom, sa strancem u sebi. Dragan Prole, autor studije „Stranost bića”, kaže da nas filozofsko nasleđe uči da je još od antičkih začetaka naovamo, problem stranog veoma dugo bio lišen one težine koja obavezuje svakog ko namerava da misli filozofski. U svakoj svojoj knjizi, objasnio je Goran Petrović, ima Francuza, odnosno Francuskinja. A to je zato što je u Kraljevu postojalo naselje – Francuska kolonija, u kojem su stanovali inženjeri iz Fabrike aviona, što je bila njegova dečačka, a potom i literarna fascinacija. Miloš Petrović je govorio o strancima u delima Milisava Savića i Gorana Petrovića, a Miodrag Radović o strancima u literaturi Miloša Crnjanskog.

Z. Radisavljević