Slika „Propast Srbije” nastala 1916. godine

Klupko se polako odmotava, ili zapliće!? Posle pisanja „Politike” o slici nepoznatog autora i nepoznatog datuma njenog nastanka javio nam se i čitalac Slobodan Stefanović, istoričar, sa novim podacima.

Njegova tvrdnja je da je slika nastala 1916. godine na Krfu a naslikao ju je Đorđe Vasić, ratni slikar i fotograf Moravske divizije.

– Originalno platno se do 1944. godine nalazilo u tadašnjem muzeju kneza Pavla, a posle mu se gubi svaki trag – kaže Stefanović.

Kako tvrdi naš čitalac, na originalu je šest figura, a platno u Americi, o kojem je pisao naš dopisnik iz Njujorka,  jeste reprodukcija italijanske reprodukcije sa pet figura iz 1918. godine

– Na originalu se nalazi srpski vojnik koji je okrenut austrijskom i nemačkom, takođe ga bugarski vojnik s leđa napada nožem, ali u desnom delu slike su dvojica vojnika, ne Grk, već albanski i turski. I turski, koji nedostaje na reprodukciji, nogom gazi mapu Srbije – tvrdi istoričar Stefanović.

Prema njegovim saznanjima, delo je nazvano „Propast Srbije 1915. godine” i jedna je od 108 slika iz ratnog slikarskog opusa Đorđa Vasića. Navodno, slikar, ujedno i fotograf, Vasić je imao foto-radnju na mestu današnje kafane „Grmeč” u Makedonskoj ulici u Beogradu, u blizini zgrade „Politike”, a umro je u bedi 1935. godine.

Platna Đorđa Vasića koja su ostala zabeležena u ratnoj tematici su i „Ostrvo smrti” i slika koju je naslikao po motivu francuske fotografije na kojoj se vidi bacanje umrlih srpskih vojnika na obalama ostrva Vido.

Kako kaže Stefanović, prva reprodukcija slike koja je pobudila pažnju naših čitalaca bila je izvedena 1917. u Francuskoj, takođe za potrebe izdavanja razglednica sa ratnom tematikom, i na njoj je bilo šest figura. Godinu dana kasnije pojavila se italijanska verzija sa figurom manje.

A. Cvetićanin

---------------------------------------

Razglednice moguć trag

Još jedan čitalac – Miroslav Nikolić obratio se našoj redakciji jer poseduje razglednice sa motivima ove slike. Osamdesetdevetogodišnji istoričar Nikolić poseduje još jednu razglednicu, štampanu u Zagrebu, na kojoj piše „Povratak kralja Petra u otadžbinu” a na poleđini je napisano ime Đ. Vasića. A na očuvanom primerku razglednice sa motivima vojnika može se pročitati da na papiru pod nogom grčkog vojnika piše: „Traité d’Alliance (Ugovor o savezništvu).