Pola veka Pokreta nesvrstanih

Proslava 50-godišnjice pokreta nesvrstanih, u okviru Ministarske konferencije nesvrstanih koja se održava na ostrvu Baliju u Indoneziji,i proslava dana Afrike u Beogradu su dva veoma važna i nezaboravna događaja u ovoj nedelji.

Oba nas podsećaju na veoma važna zbivanja pre 56 godina koja su, prilikom konferencije azijskih i afričkih zemalja u Bandungu 1955. godine, pokazala da postoji čvrsta veza između azijskih i afričkih država.

Ovaj istorijski događaj takođe je predstavljao početak bliske saradnje, bratstva i jedinstva između azijskih i afričkih zemalja u njihovoj borbi da brane svoju egzistenciju nakon oslobođenja od kolonijalizma i borbi za dalji  razvoj u situaciji koja je posle Drugog svetskog rata vladala u međunarodnim odnosima.

Deset principa konferencije održane u Bandungu, odrazili su se i na druge krajeve sveta i odjeknuli kao izuzetna duhovna snaga za stvaranje novog pokreta koji poštuje nezavisnost, suverenost i teritorijalni integritet svake države.

Šest godina kasnije, tj. 1961, susret velikana kao što su bili Sukarno, Tito, Naser, Nehru i Kvame Nkrumah rezultirao je održavanjem Prvog samita pokreta nesvrstanih u Beogradu – Jugoslavija. Tadašnji predsednik Indonezije Sukarno bio je poslat kao izaslanik nesvrstanih u Ameriku, a predsednik Nkrumah u Sovjetski Savez sa zadatkom da prenesu „poruku” o formiranju pokreta nesvrstanih i o drugim pitanjima u vezi sa situacijomu tadašnjoj globalnoj spoljnoj politici, kao što je hladni rat između istočnog i zapadnog bloka. Ove godine proslava 50-godišnjice održaće se osim na ostrvu Baliju takođe i u Beogradu.

S obzirom na promene u svetu do kojih je vremenom došlo, posebno u međunarodnim odnosima, kao i nestanak istočnog bloka, postavlja se novo pitanje o daljoj potrebi postojanja pokreta nesvrstanih. Pokret nesvrstanih se 1961. godine sastojao od samo 25 država članica, čiji se broj popeo na današnjih 119 (što predstavlja dve trećineod 192 države članice Ujedinjenih nacija), i od 18 država posmatrača. Pokret nesvrstanih u današnje vreme sačinjava 55 odstood sedammilijardi stanovnika sveta i prostire se po skoro svim kontinentima. Važno je napomenuti da 18 država posmatrača nesvrstanih, između ostalog i države bivše republike SFRJ imaju važan strateški značaj za zemlje članice pokreta nesvrstanih u njihovoj međusobnoj saradnji i u sadašnjim kao i u budućim međunarodnim odnosima uopšte.

Ne preterujemo ako gradove Bandung i Beograd nazovemo herojskim gradovima, braniocima mira u tadašnje vreme, ali i gradove nade za mir, saradnju i stabilnost u budućnosti.

Politika prehrane i energije, kao i razvoj svetske tržišne ekonomije, htela-ne htela, mora biti usmerena ka Aziji gde postoji 38 država članica pokreta nesvrstanih, Južnoj Americi i Karibima (26 država članica), i Africi (53 države članice). Ekonomski potencijal pokreta nesvrstanih predstavlja snagu koja svakako zaslužuje pažnju Srbije u pogledu njene saradnje sa tim državama. Veliko prirodno bogatstvo i tržište koje zauzima više od polovine sveta, nalazi se u zemljama nesvrstanih. Prosperitet pokreta nesvrstanih bio je praćen globalnim problemima, kao što su siromaštvo, zaostalost, glad, trgovina ljudima i trgovina ljudskim organima, terorizam, organizovani kriminal, korupcija, problem izbeglica, zagađivanja, promena klime i nezaposlenosti, koji su pretežno dolazili iz zemalja pokreta nesvrstanih.

Predsednik Indonezije Susilo Bambang Judhojno, zajedno sa liderima Indije, Saudijske Arabije i Južne Afrike, kao predstavnici pokreta nesvrstanih, na sastanku G-20 otvoreno su zastupali interese pokreta nesvrstanih u tom eminentnom ekonomskom forumu. Osim što je Indonezija jedna od osnivača pokreta nesvrstanih, ona takođe ima važnu ulogu u planiranju i realizaciji programa pokreta nesvrstanih. Kao što je rekao ambasador gospodin Budimir Lončar, Indonezija ima stratešku i uticajnu poziciju u globalnom svetu i s time može da podstiče formiranje platforme pokreta nesvrstanih što je spomenuto i u temi 16. ministarskog sastanka pokreta nesvrstanih, održanog na ostrvu Baliju od 23. do 27. maja 2011. godine.

Jedan od važnih programa koji Indonezija realizuje jeste međuverski dijalog. Valja spomenuti uspeh prvog indonežansko-srpskog bilateralnog međuverskog dijaloga, koji je održan u Beogradu od 6. do 10. aprila ove godine, kada su se susreli lideri svih verskih zajednica koje postoje u Indoneziji i Srbiji. Rešavanje problema na osnovu principa balansiranja, a ne prisile, koja predstavlja brend velikih sila, imaće trajniju vrednost.

Stvar koja je veoma važna i zahteva uključivanje naše svesti, jeste da politika konfrontacije sila, širenja uticajnih sfera, politika svršenog čina, politika koja zanemaruje principe međunarodnog prava i principe poštovanja suvereniteta i teritorijalnog integriteta svake države, kao i principe ravnopravnosti – predstavlja politiku međudržavnih odnosa čije je postojanje nestabilno i problematično u pogledu trajnosti.

Na kraju, liderstvo pokreta nesvrstanih,koje je sada pod rukovodstvom Egipta, ima veliki značaj za efikasnost misije pokreta, a model liderstva „Troika”, kao i 10 principa bandungske konferencije i princip tolerancije mogli bi da budu čvrst osnov za harmoniju međunarodnih odnosa koja je prihvatljiva za sve učesnike u dijalogu u cilju stvaranja poverenja i uspešne saradnje, upravo onako kako je definisano u Balijskoj komemorativnoj deklaraciji koju je istakao ministar inostranih poslova Indonezije Marti Natalegava pri zatvaranju ministarske konferencije nesvrstanih na Baliju 27. maja 2011. godine.

*Ambasador Republike Indonezije u Srbiji