Istina pre pomirenja

Četvrtog avgusta ove godine navršava se 16 godina otkako su hrvatske oružane snage, uz odobrenje i podršku NATO-a, u sadejstvu sa snagama Hrvatskog vijeća odbrane i Armije BiH, izvršile agresiju na Republiku Srpsku Krajinu.Agresija je izvršena uprkos činjenicama da je RSK bila pod zaštitom UN i da su njene delegacije samo dan ranije u Ženevi, na sastanku sa hrvatskom delegacijom, pred predstavnicima UN i u Beogradu pred predstavnikom SAD kao vodećom članicom NATO-a, prihvatile prijedlog međunarodne zajednice da se pregovori u vezi sa završnim političkim sporazumom po pitanju statusa Krajine vode na bazi Plana Z-4, a u cilju zaustavljanja vojnih akcija usmjerenih jednih prema drugima, i zauzvrat dobile čvrste garancije da napada neće biti.

Protiv krajiških Srba (oko 230.000 žitelja sa oko 30.000 vojnika) angažovano je oko 200.000 vojnika, od kojih je direktno u operaciji učestvovalo 138.500 pripadnika HV, MUP-a i HVO.I dok je cijela Krajina bila izložena dotad neviđenoj artiljerijskoj vatri a hrvatski vojnici ubijali i spaljivali sve što je srpsko, vrhovni komandant hrvatske vojske i predsjednik Hrvatske Franjo Tuđman, preko radija i TV, „u ime demokratske vlasti Hrvatske” pozivao je Srbe „da ostanu kod svojih kuća i bez bojazni za svoj život i svoju imovinu, dočekaju hrvatsku vlast”.

Za nekoliko dana neravnopravne borbe slomljen je otpor Srpske vojske Krajine. U opticaju su bile dvije varijante. Prva je bila da se srpskom stanovništvu i vojsci zatvore svi izlazni putevi koji su iz RSK vodili prema zapadnoj Bosni i druga, da se Srbima negdje ostavi put za izlaz, kako bi se mogli dijelom izvući.Na kraju je ispalo da je ova varijanta, uz primjenu mjera zastrašivanja i bombardovanja srpskih snaga, ispala povoljnija za hrvatske oružane snage.I jedna i druga varijanta sadržavale su artiljerijsko-raketno bombardovanje, upotrebu avijacije, sredstava za ometanje sistema veza RSK i konačno propagandno djelovanje na najvišem organizacionom nivou.

Rezultat je bio progon gotovo više od 250.000 ljudi a u evidenciji Informativno-dokumentacionog centra „Veritasa” nalaze se imena 1.922 poginula i nestala Srbina iz ove akcije i poslije nje, od čega 1.192 (62 odsto) civila, od kojih je oko polovina bila starija od 60 godina. Među žrtvama su 534 (28 odsto) žene, od kojih su dvije trećine bile starije od 60 godina, što predstavlja jedan od „crnih” rekorda posljednjeg građanskog rata na prostorima prethodne Jugoslavije. Među žrtvama je i 19 osoba do 18 godina starosti, od kojih i devet do 14 godina. Od ukupnog broja žrtava do kraja avgusta ubijenesu 1.764 osobe ili u prosjeku 68 ljudi dnevno.Od ukupnog broja žrtava do sada je riješena sudbina 894 osobe, dok se na evidenciji nestalih vodi još 1.028, od čega 669 civila, među kojima su 342 žene.

Hrvatska izbjegava, bez valjanog razloga ekshumacije iz poznatih mjesta ukopa sa više od 438 posmrtnih ostataka, uglavnom pod oznakom „nepoznat”, što je jedinstven slučaj na području bivše Jugoslavije, kao što bez pravog razloga oteže identifikacijeviše od 268 ekshumiranih posmrtnih ostataka.

Oko 1.500 pripadnika SVK preživjelo je zarobljavanje, od kojih su mnogi osuđeni na dugogodišnje kazne zatvora zbog krivičnog djela ratnog zločina. Oko 3.200 starih i nemoćnih, koji nisu htjeli ili nisu mogli napustiti ognjišta, na silu su internirani u logore za civile. Krajina je opustošena, opljačkana pa porušena i zapaljena. Nisu bili pošteđeni ni crkveni, kulturni, istorijski srpski, kao ni antifašistički, spomenici.

Savjet bezbjednosti UN rezolucijom 1009 od 10. avgusta 1995. godine „snažno osuđuje vojnu ofanzivu velikih razmjera koju je započela vlada RH u avgustu 1995.”, ali su izostale, i ovoga puta, bilo kakve kaznene mjere agresoru.

Krajina je gorila mjesecima po završetku „Oluje”, pljačke su bile neviđene. Praktički odmah po završetku akcije pripremljeni su zakonski akti kojima je imovina najprije stavljena pod sekvestar, a potom je podzakonskim aktima praktički onemogućen povratak. To je bila politika a ne nekontrolirana stihija. Nažalost ova se politika ni do danas nije bitno promjenila iako je Hrvatska na pragu ulaska u članstvo Evropske unije.

Pomirenje naroda na zapadnom Balkanu je izuzetno važno, ali ono mora da bude zasnovano na naučno utvrđenoj istini o svemu što se dešavalo u prošlosti, kako se sukobi nikad više ne bi ponovili. To bi, svakako trebalo da dovede i do odustajanja od propagandnog mita o domovinskom ratu u Hrvatskoj, kao i do toga da se „Oluja” viši ne slavi kao Dan pobjede i domovinske zahvalnosti, jer je u njoj, kao i „Bljesku” i drugim operacijama, etnički očišćen srpski narod iz krajeva u kojima je vjekovima živio.

* Predsjednik Asocijacije izbjegličkih i drugih udruženja Srba iz Hrvatske