Sli­kar­stvo iza zatvorskih re­še­ta­ka

Umetnost je još jednom pokazala da ne poznaje granice. Na privrednoj jedinici Kazneno-popravnog zavoda u Somboru, proteklog vikenda, osuđenici iz 12 srpskih zatvora i umetnici iz Vojvodine i Republike Srpske zajedno su predstavili svoja umetnička dela. Platna na koja su prenosili svoje vizije, nade, emocije, nemire i strahove izložili su na likovnoj koloniji „Elan“ koja je održana po 16. put.

– Likovna kolonija „Elan“ jedinstvena je po svojoj koncepciji i svemu onome što je prati. Kao takva zauzela je istaknuto mesto na mapi likovnih saziva ne samo u Somboru i Srbiji, nego i u regiji. Ove godine na kolonijijeučestvovalo 14 osuđenika iz 12 ustanova za izvršenje krivičnih sankcija. Nesebičnu pomoć i u radu i oko organizacije pružili suMilenkoBuiš, MihajloMilošević, Svetislav Šljukić i Rade Dragić koji su već 15 godina redovni učesnici. Svoj doprinos dali sui mnogi drugi istaknuti umetniciiz Beograda, Sombora, Apatina, Vrbasa, Kule, Sivca, Palića, Sremske Mitrovice, Banatskog Novog Sela, Bačkog Dobrog Polja i Rogatice iz Republike Srpske – kaže za „Politiku“ Zorana Vučićević, portparolka Uprave za izvršenje krivičnih sankcija Ministarstva pravde.

Likovna kolonija „Elan“, prema rečima njenog inicijatora psihologa Petra Trbojevića, pokrenuta je da bi Kazneno-popravni zavod u Somboru obezbedio fond slika čija je funkcija bila prevaspitavanje osuđenika.

– Praksa u zavodu pokazala je daprostor s delima likovnih umetnika utiče na ponašanje osuđenika u pozitivnom smislu. Jer boje su svetlost, a svetlost je energija, a energija utiče na ponašanje ljudi – rekao jeTrbojević, koji i danas, iako je u penziji, pomaže svojim savetima da bi ova manifestacija bila što uspešnija.

Nikola Ilić, upravnik zavoda, i Aleksandar Hinić, načelnik službe za tretman, potvrđuju uspeh u resocijalizaciji osuđenih lica uz pomoć likovnih dela i naglašavaju da nijedna slika koja se nalazi u zajedničkim prostorijama i holovima u kojima borave osuđena lica nije ogrebana niti oštećena na bilo koji drugi način. 

Ove godine prvu nagradu na „Elanu“ osvojio je Mirza Župljanin iz Kazneno-popravnog zavoda u Ćupriji za delo „Bez naziva“. Drugo mesto pripalo je štićeniku Okružnog zatvora u Kraljevu Zoranu Savkoviću za rad pod nazivom „Ples ždralova“, dok su treće mesto zauzeli Bogdan Arsenijević i Ilija Bjelić iz Okružnog zatvora u Beogradu za mozaik koji je tako i nazvan.

U dosadašnjem radu kolonije učestvovalo je više od 200 slikara iz zemlje i inostranstva koji su zavodima poklonili preko 800 umetničkih dela. Jedno od njih je skulptura „Ruka“ akademskog vajara Vukašina Milovića, koja se nalazi na ulazu u privrednu jedinicu „Elan“ KPZ-a u Somboru.

Veza ove privredne jedinice i umetnika počela je davne 1980. godine kada su u ovoj privrednoj jedinici osuđenici, u okviru radnog angažovanja, počeli da izrađuju predmete od drveta kao što su štafelaji, ramovi, palete...

----------------------------------------------

Kapaciteti

Kazneno-popravni zavod u Somboru je ustanova otvorenog tipa. U posebnom odeljenju Zavoda, koje je zatvorenog tipa, nalaze se pritvorenici oba pola s područja Okružnog suda u Somboru.Kapacitet KPZ u Somboru je oko 200 osoba: 50 u otvorenom odeljenju i 150 u pritvorskoj jedinici. Prosečno brojno stanje je oko 130 lica.

Zgrada otvorenog odeljenja je nov objekat koji se nalazi oko četiri kilometara od centra grada, i u funkciji je od 1999. godine. Rađena je namenski za smeštaj primarno osuđenih lica i koncipirana je prema svim savremenim penološkim kriterijumima.

----------------------------------------------

Županijska kapela, pa zatvor

Prema pisanim dokumentima zatvor u Somboru postoji od kraja 19. veka. Zgrada pritvora u okviru koje se sada nalazi i uprava Kazneno-popravnog zavoda podignuta je kao županijska kapela 1882. godine i rađena je u baroknom stilu sa tornjem u centralnoj osi.

Od 1978. godine radi kao samostalna ustanova za izvršenje kazne zatvora za osuđena lica sa teritorije opština Sombor, Apatin, Kula i Odžaci. Od „Zatvora u Somboru“ 1990. godine, preko „Okružnog zatvora u Somboru“, Uredbom Vlade Republike Srbije 1998. godine o osnivanju zavoda za izvršenje zavodskih sankcija ustanova prerasta u Kazneno-popravni zavod u Somboru i postaje jedan od pet kazneno-popravnih zavoda otvorenog tipa.