Papa je hteo da bude glumac

„O Bože, ne daj da to budem ja! O Bože, molim ti se, samo ne ja!”, čuje se, iako se naglas ne izgovara, unutrašnji žamor kardinala iz svih krajeva sveta, u noći izbora novog pape.

Nijedan od vrhunskih poglavara Katoličke crkve, sve same sede i mudre glave, nije spreman da prihvati takvu odgovornost. Ponajmanje kardinal Melvil, koji je iznenada dobio najviše glasova, zbog čega se iznad vatikanskog trga Svetog Petra konačno izvio beli dim, a okupljena masa i multimilionsko gledalište direktnog televizijskog prenosa, dovedenodo ushićenja.

I u trenutku dok sa papskog balkona, ceremonijalmajstor uzvikuje ono čuveno:„Habemus papam”, novoizabrani papa dobija napad panike, odbija da bar samo kratko blagoslovi masu vernika, zbog čega članovi Svete stolice angažuju psihoanalitičara, čuvenog profesoraateistu, da porazgovara sa svetim ocem i nekako ga ubedi da se prihvati svoje svete dužnosti. Ali, kako psihoanalitičar da dopre do svog neobičnog pacijenta, očigledno u teškoj depresiji, kada nije dozvoljeno da mu postavi nijedno lično pitanje, da priupita za odnos sa majkom ili za traume u detinjstvu, a uz to se psihoanaliza vodi u prisustvu svih kardinala?

Odgovori na ovo i slična pitanja nalaze se u novoj filmskoj komediji Nanija Moretija, nestašnog italijanskog maestra i humornog hroničara italijanskog društva i političkih procesa, u filmu „Habemus papam” (Imamo papu) koji je konačno ugledao i svetla srpskih bioskopa.

Inteligentno i intrigantno duhovit, komičan, uverljiv, ali ne i uvredljiv film, ni po Katoličku crkvu ni po samog papu iako, kao scenarista i reditelj, Moreti u njemu humorno intonirano spaja nespojivo – psihoanalizu i religiju. Psihoanalitičke premise i metode nikako se ne slažu sa teološkim pogledima na svet, a i sam Zigmund Frojd je smatrao kako „religija nije ništa drugo do masovna opsesivna neuroza i izražavao uverenje da će jednom u budućnosti ljudski rod konačno dosegnuti genitalni stepen razvoja i odbaciti sve magijsko-mitološke premise koje koče slobodan i nesputan razvoj pojedinca”.

Međutim, Moreti temi psihoanalize, a pre svega temi crkve, pristupa na šarmantan i veoma human način, slikajući crkvene vođe, pa i samog svetog oca, kao ljude od krvi i mesa, sa svojim strahovanjima, bolestima, nesanicom, ali i sa istinskom verom u Boga.

Nema sumnje, „Habemus papam” je jedno od najboljih Moretijevih ostvarenja. Treba mu odati priznanje prvenstveno na grandiozno snimljenom filmu koji deluje sto posto autentično iako mu je zvanični Vatikan uskratio dozvolu snimanja na pravim lokacijama. Senzibilno se koristeći dokumentarnim snimcima, studijskom Sikstinskom kapelom i do detalja rekonstruisanim papskim i vatikanskim odajama i dvoranama, uz posebne efekte i sa obraćanjem velike pažnje na tačnost svih ceremonija pa i Švajcarske straže i na procedure konklave, Nani Moreti je uspeo da stvori upečatljiv film koji sa velikim zanimanjem mogu da gledaju i vernici i oni koji to nisu.

U ulozi pape u depresiji, koji je kao mladić sanjao da postane glumac i još zna Čehovljevog „Galeba” napamet, jeste maestralni francuski glumac Mišel Pikoli (86), jedan od najvećih evropskih glumaca svih vremena, dok je u ulozi psihoanalitičaraateiste, Nani Moreti lično, i ova mu rola savršeno odgovara.

Ovom dvojcu, sjajno se uklapajući, pridružuje se i poljski glumac Jerži Štur u ulozi vatikanskog portparola, a posebnu dimenziju filmu svojim doprinosom daje direktor fotografije Alesandro Pešči, koji rafinirano hvata atmosferu, lepotu vatikanske arhitekture i zdanja koja su, metaforički, kulise zatvora u kojem su zatvorenisvi protagonisti ovog sjajnog Moretijevog filma koji nije za propuštanje.