Srbi i Rusi kroz vekove

Narodna biblioteka Srbije objavila je studiju Miroslava Jovanovića „Srbi i Rusi 12–21. vek” (Istorija odnosa). Miroslav Jovanović (1962) vanredni je profesor na Katedri za Opštu savremenu istoriju Filozofskog fakulteta u Beogradu. Doktorirao 2001. godine, sa temom „Ruska emigracija na Balkanu 1920–1940”.

Autor je sedam knjiga, autor i koautor deset zbirki istorijskih izvora i urednik devet naučnih izdanja, objavljenih u zemlji i inostranstvu. Pored toga objavio je 80 naučnih radova i priloga, na srpskom, ruskom, engleskom, nemačkom, češkom i bugarskom jeziku. Osnivač je i upravnik „Centra za savremenu istoriju Balkana” Filozofskog fakulteta u Beogradu (od 2006. godine), i „Centra za ruske studije” Filozofskog fakulteta u Beogradu (od 2010. godine).

Odnosi Srba i Srbije sa Rusijom i Rusima u prošlosti uvek su privlačili i privlače izuzetnu pažnju. Ovo je knjiga posvećena istoriji upravo tih odnosa. Knjiga predstavlja prvi sistematizovan, sintetički pregled odnosa srpskog i ruskog naroda kroz istoriju, od prvih kontakata u 12. veku, do danas.

Istraživanje ovog pitanja ima izuzetnu važnost, koja se pre svega ogleda u činjenici da srpsko-ruski odnosi, posmatrano iz diskursa istorije srpskog naroda, imaju najduži kontinuitet u odnosu na sve druge veze koje je srpski narod tokom istorije gradio sa nekom od velikih sila, odnosno država koje su imale interesa i moći da te interese realizuju na prostorima na kojima je srpski narod živeo i danas živi.

Pri tom, srpsko-ruski odnosi su ne samo najdugotrajniji, već i, kada se uporede sa vezama i kontaktima srpskog naroda sa drugim velikim silama ili susedima, ubedljivo najsadržajniji, najrazgranatiji i sa najuočljivijim i najdalekosežnijim (duhovnim, kulturnim, društvenim, prosvetnim, naučnim, pa i političkim) uzajamnim uticajima. Odnosi Srba i Rusa u prošlosti su bili dinamični i, u zavisnosti od generalnog istorijskog i državnog razvoja dva naroda, prolazili su kroz različite hronološke faze: epohu sporadičnih kontakata (12–15. vek), vreme duhovnih veza (15–17. vek) i epohu politike (18–21. vek).

Knjiga predstavlja sintetički pregled, sa elementima monografske problematizacije pojedinih slabo istraženih ili neistraženih pitanja, čiji je osnovni cilj sagledavanje odnosa Srba i Rusa u prošlosti. Zato se u knjizi ne analiziraju isključivo političke veze i kontakti (što je predstavljalo dominantan pristup dosadašnje istoriografije), već su predmet analize uporedo i izuzetno važni kulturni i duhovni odnosi, kao i razgranate društvene, prosvetne, naučne i umetničke veze, migratorni procesi i privredna saradnja.

U isto vreme, odnosi Srba i Rusa su sagledani u kontekstu generalnih tokova evropske politike, kao i u odnosu na istorijski razvoj ruskog i srpskog naroda i dve države. Takođe, posebna pažnja posvećena je i činjenici da je ove veze i odnose moguće sagledavati iz najmanje dva diskursa: srpskog i ruskog – koji neminovno, usled različitih istorijskih tokova i konteksta razvoja dva naroda, u velikoj meri utiču i na različite narative tumačenja uzajamnih odnosa.