U Drenovcu niče centar za neolit na Balkanu

Paraćin – Naučnoistraživački centar za proučavanje neolita Balkana na jesen bi trebalo da počne da se gradi na arheološkom lokalitetu „Drenovac” u blizini istoimenog sela paraćinske opštine. Biće istureno odeljenje Arheološkog instituta Srbije sa sedištem u Paraćinu. Cilj njegove izgradnje, koju će finansirati Ministarstvo kulture i Ministarstvo ekonomije, jeste da se, pre svega, sistematski istražuje neolitsko naselje u „Drenovcu”, ali i stotinak evidentiranih lokaliteta na području srednjeg Pomoravlja. Najinteresantnije je da su to naselja u kojima su pronađeni najstariji tragovi stočarstva i zemljoradnje.

– Centar će biti baza naučnog istraživanja, ali će imati i turističku, obrazovnu i ekološku dimenziju. S obzirom na to da se lokalitet nalazi s obe strane autoputa Beograd–Niš, imaćemo izuzetne mogućnosti za specifičan vid prezentacije lokaliteta i nalaza iz vremena u kojem je postojalo to naselje, otkriva Slaviša Perić, direktor Arheološkog instituta, koji je od 2002. godine na čelu arheološkog tima koji istražuje ovaj lokalitet.

Već naredne godine sa obe strane autoputa trebalo bi budu postavljene takozvane balon-sale od po 1.200 kvadratnih metara, u kojima će se obavljati tematska istraživanja i konzervacija objekata. Uporedo sa njima biće građen i objekat istraživačke baze sa tri etaže od oko 900 kvadrata. Prvu će činiti depo za materijal, druga će biti radni prostor, a u trećoj će biti smešteni arheolozi i turisti.

– Na taj način bi zainteresovani stranci mogli da učestvuju u arheološkim iskopavanjima, ali i u radionicama za rekonstrukciju keramike, za izradu replika i suvenira najznačajnijih nalaza ili za rekonstrukciju stambenih objekata. Podigli bismo i plastenike za uzgajanje hrane organskog porekla, koji bi donosili prihode. Centar bi trebalo da ima i važnu ekološku dimenziju, jer bi bio uređen Drenovački potok, koji prolazi kroz lokalitet, a koji predstavlja deponiju smeća. Uz autoput ćemo napraviti i objekat u koji mogu da svrate turisti – dodaje Perić.

U drugoj fazi trebalo bi da bude sagrađen hotel, a u trećoj muzej za izlaganje materijala sa arheoloških iskopavanja. To znači da projekat ima višedecenijsku perspektivu. Generacije i generacije će imati šta da rade i na lokalitetima „Motel Slatina” i „Supska” kod Ćuprije.

– S obzirom na broj nalazišta i kontinuirani razvoj, očito je da se u srednjem Pomoravlju nalazio centar za neolitizaciju centralnog Balkana. Jednu grupu nalazišta čine starija neolitska naselja, skoncentrisana u dolini reke Belice, koja su bitisala nekoliko stotina godina, čije se stanovništvo, uglavnom, bavilo polunomadskim stočarstvom. Drugu grupu čine naselja u kojima je zemljoradnja bila zastupljenija, dok brojne kosti divljih životinja i riba svedoče da su lov i ribolov bili prilično zastupljeni. O intenzivnoj zemljoradnji govore žrvljevi i ostaci ugljenisanih žitarica u silosima, precizira Perić za „Politiku”.

Prema njegovim rečima, druga grupa naselja trajala su od 5.400 godina do kraja 5. milenijuma pre nove ere, a u „Drenovcu” su pronađeni i ostaci starijeg neolita, koji datiraju od 6.200 do 5.900 godina pre nove ere. „Drenovac” je i zanimljiv zbog toga što su geomagnetna snimanja pokazala da zahvata više od 60 hektara, a da kulturni sloj dopire do sedam metara s najmanje pet horizonata stanovanja iz vremena vinčerske kulture i jedan iz perioda starijeg neolita.

----------------------------------------------

Međunarodni projekat

Na „Drenovcu” se može očekivati i do 1.500 objekata, što znači da je u naselju moglo da živi i više od 2.500 ljudi. Zbog toga smo sa nemačkim arheološkim institutom konkurisali kod Evropske unije sa projektom „Drenovac – neolitski megalopolisi”, koji bi podrazumevao paralelna istraživanja na Pirinijskom poluostrvu, u Srbiji i u Moldaviji. Pratili bismo život u tim naseljima i videli zbog čega se njima ugasio život, dok se istovremeno na Bliskom istoku iz sličnih naselja razvijaju gradovi. Projekat je uvršćen u osam najboljih, a da li ćemo biti u šest, koliko će moći da prođe na konkursu, znaćemo do kraja godine, kaže Perić.

----------------------------------------------

Letnji kamp

Arheološka radionica u „Drenovcu” počela je 2002. godine, a dve godine kasnije počeli su da se organizuju letnji arheološki kampovi nazvani „Stalna arheološka radionica Srednje Pomoravlje u neolitizaciji jugoistočne Evrope”. U njima je učestvovalo oko 300 studenata, od kojih su 200 činili studenti iz inostranstva, kao i diplomirani arheolozi i oni koji su na doktorskim studijama. Kamp je dva puta posetio i profesor Fridrih Liht, direktor nemačkog Arheološkog instituta.