Ofanziva ekstremne desnice

Analiza vesti
Ulični nemiri u Budimpešti, planirani i organizovani od pripadnika tamošnje ekstremne desnice na godišnjicu građanske revolucije u crno-žutoj monarhiji 1848. godine – ključni događaj, po mađarskom tumačenju istorije, koji je prethodio formiranju njihove savremene države – uklopili su se u listu provokacija koje nacionalistički pokreti podstiču širom Evrope.

Broj demonstracija, provokacija i atentata u organizaciji nacista, neonacista i simpatizera drugih, ekstremno desnih ideologija dostigli su, po merodavnim procenama, nivo iz sudbonosnih tridesetih godina prošlog veka.

Iz Brisela, preko Berlina i Beča, do Budimpešte pristižu dokazi o sve drskijoj agitaciji. Poslednjih meseci u Nemačkoj i u Austriji izvršeno je više napada zapaljivim bombama na jevrejske škole i dečje vrtiće. U Nemačkoj i u Švajcarskoj povedeni su krivični postupci protiv vojnih starešina, koji su primoravali regrute da otpozdravljaju u nacističkom maniru. U Belgijskoj vojsci je, štaviše, otkrivena zavera grupe neonacističkih oficira i podoficira...

"Ponovo pristižu sa obala Jordana na obale Dunava, ne bi li nas, Mađare, šutirali i ponižavali... Obaveza je svakog Mađara, svesnog hiljadugodišnjeg istorijskog zadatka, da ih protera onamo odakle su došli."

Govor evangelističkog sveštenika i neofašiste Loranta Hegediša, jednog od predvodnika prekjučerašnjih peštanskih demonstracija, odnosio se, naravno, na pripadnike mojsijevske vere. Zvanična reakcija mađarskih vlasti je izostala. Umesto ukora, svešteniku je predočeno da ne treba dizati tenzije koje bi mogle da ugroze dobrosusedske odnose Mađarske i Austrije. Hegediš je, prethodno, uputio poziv britanskom nadriistoričaru Dejvidu Irvingu, osuđenom u Austriji na tri godine zatvora i proteranom iz te zemlje zbog širenja nacističke propagande, da poseti Mađarsku i održi predavanja "zainteresovanoj" omladini Mađarske i Austrije.

Razjarenoj rulji ultradesničara koja je marširala ulicama mađarske prestonice pod Arpadovim barjakom srednjovekovne Mađarske, u Drugom svetskom ratu prihvaćenom kao "simbol hiljadugodišnje superiornosti nad pripadnicima drugih nacija", stavljeno je na teret – remećenja javnog reda i mira. "Uklopili su se u šemu legitimnog izražavanja građanskog nezadovoljstva", glasio je komentar peštanske policije.

Na prvi pogled to je bilo tako. Demonstranti su ponavljali zahteve vladi da podnese ostavku, pripisujući joj odgovornost za tranzicione nevolje – na zadovoljstvo brojnih simpatizera. Upravo te simpatije posmatrača ukazale su na to da je broj Mađara koji ne osporavaju legitimnost akcija ekstremne desnice daleko veći od broja demonstranata koji iskazuju svoje opredeljenje na ulicama.

Prema statistikama, zagovarači ekstremno desnih opredeljenja ne premašuju jedan do dva postotka biračkog tela. Ali u analizama uticaja ekstremne desnice na opšte biračko telo u zemljama zapadne Evrope ukazuje se na neodrživost podataka o brojčanoj zanemarljivosti organizovanih ultradesničara. Ističe se problem "čete spavača", pripadnika takozvane autonomne, ekstremne desnice, koja se ne organizuje u čvrstim strukturama.

Prema informacijama koje su procurile od nemačkih ustavobranitelja,  najizraženiji uticaj na "spavače" ima – Internet. Navodno malobrojni desničari koriste preko deset hiljada adresa svetske komunikacione mreže, ne bi li učinili svoje ideologije pristupačnijim. Samo u Nemačkoj registrovano je više od hiljadu takvih sajtova, a dnevni odziv se procenjuje na 180.000 uključenja. Cilj žalopojki ustavobranitelja, ipak, nije ukidanje postojeće neonacističke propagandne mreže. Kako se u sedištu obaveštajne službe BND u Berlinu ističe, "Internet je dobrodošao da bi se registrovali njeni korisnici".