Jesmo ili nismo braća

Punoletne crnogorske građane koji su na referendumu pre godinu dana bili za zajedničku državu sa Srbijom sve više zabrinjava činjenica da nema dugoročne strategije niti sinhronizacije i jedinstva u postupcima onih koji bi trebalo da brane njihove interese u Crnoj Gori. Taman što su zaboravili razilaženje lidera opozicije s mitropolitom crnogorsko-primorskim o (ne)poštovanju državne himne, u nove dileme bacili su ih potpuno suprotni stavovi Srpske liste i Narodne stranke o odnosu Srba i Crnogoraca u Crnoj Gori. Doduše, i jedni i drugi smatraju da Srbi u Crnoj Gori u novom Ustavu moraju da budu definisani kao konstitutivan narod.

Lideri Srpske liste kažu da treba priznati realnost da je u Crnoj Gori u poslednjih 70 godina, socijalnim inženjeringom, kod jednog dela pravoslavne populacije proizvedena svest o dukljanskom, crnogorskom identitetu. Oni ističu da ideolozi te svesti smatraju da današnji Crnogorci nemaju etničku i nacionalnu vezu sa Srbima, da su posebna nacija, bliska katoličanstvu i hrvatstvu, koja ima pravo na svoj jezik, crkvu itd. I to, po njima, nije sporno, jer pravo svakog čoveka je da može slobodno da iskaže i razvija svoj sopstveni nacionalni identitet. Najveći problem u Crnoj Gori predstavlja to što režim ne želi da prizna to isto pravo za 33 odsto svojih punoletnih građana, koji su se na poslednjem popisu pisali kao Srbi i hoće da nastave da čuvaju svoj tradicionalni identitet i da sebe konačno definišu kao deo ukupnog korpusa srpske nacije. Zapravo, režim koristi sve moguće metode pritiska da asimiluje Srbe, kako bi ih do narednog popisa sveo na nacionalnu manjinu, ispod 10 odsto.

Sa ove druge, srpske, strane, uvek je kao odgovor, tvrde iz Srpske liste, dolazilo ili poricanje ili ignorisanje te priče, u stilu "nema veze šta oni misle, glavno je da mi znamo da su oni Srbi i kad-tad shvatiće da smo mi jedno". Praktične konsekvence te politike jeste nezavisna Crna Gora. Ako im i dalje budemo objašnjavali da smo braća, svešće nas na 10 odsto, tvrde u Srpskoj listi.

Iz Narodne stranke, pak, poručuju da su Srbi i Crnogorci jedan isti narod i da nije pametno da se veštački dele na dva potpuno suprotstavljena naroda. Kažu da jedan deo tog naroda daje primat državnoj svesti i tradiciji i sebe označava Crnogorcima, a drugi daje primat nacionalnoj identifikaciji i sebe naziva Srbima. Niti su ovi prvi manji naslednici predaka koji su svi bili Srbi niti su ovi drugi manji Crnogorci zbog toga što sebe identifikuju kao Srbe.

Po mišljenju jednog od lidera Narodne stranke, Dukljani su nešto drugo u odnosu na Crnogorce. Oni su naslednici političke ideologije i filozofije Sekule Drljevića i onoga što je u istoriji prepoznato kao crnogorsko ustaštvo.

Čelnici Narodne stranke upozoravaju da je na poslednjim izborima za Srpsku listu glasalo 49.730 građana, što čini oko 14 odsto ukupnog broja izašlih glasača, da se na popisu kao Srbi izjasnilo 33 odsto stanovništva, a da srpskim jezikom govori 64 odsto građana.

Uvereni su da ne treba dozvoliti da za dve-tri generacije Srbi nemaju ništa zajedničko sa onima koji su se pisali da su Crnogorci, a glasali su za zajedničku državu sa Srbijom ili sa onim Crnogorcima koji govore srpskim jezikom. Drastičnom podelom na Srbe i Crnogorce, mnogi od njih biće gurnuti u naručje Dukljanima.