Prolaznici kroz Azbukovicu

Ljubovija –  Mnogi stanovnici područja opštine Ljubovija, zvano Azbukovica,  koje ima površinu od 356 kilometara kvadratnih, ne znaju da je ono bilo  naseljeno  još u praistoriji o čemu svedoče nalazi iz nadgrobnih humki u selu Lonjinu i gradskom naselju u Rujevcu. U vreme Rimskog carstva Azbukovica je pripadala provinciji Dalmaciji, putevima je povezivala Domaviju i Sigidijum.

Za zaštitu ovih puteva i puteva dolinom Drine Rimljani su podigli nekoliko utvrđenja od kojih su najpoznatiji Nemić, Gradac, Kulina  i Đurin. Rimljani su koristili i rudnike olova i cinka u Crnči, kojima se upravljalo iz Domavije (današnja Srebrenica u Republici Srpskoj)  a ostaci naselja iz tog vremena pronađeni su u selima pored Drine Uzovnici, Crnči, Gračanici i Vrhpolju. U Gračanici i danas postoje temelji bazilike iz 4. veka, a rimski spomenici nalaze se raštrkani po Azbukovici ili su u Narodnom muzeju u Šapcu, jer Ljubovija nema svoj muzej.

Kroz srednji vek Azbukovica je bila u sastavu Vizantije i srpskih država a sve vreme radili su rudnici olova u Crnči i  Lipniku. U zvaničnim dokumentima, najstariji za sada poznati pomen je onaj iz Lipnika iz 1319. godine. Na reci Ljuboviđi u selu Gornja Ljuboviđa sačuvan je srednjovekovni most koji je bio na karavanskom putu prema Valjevu i Beogradu, poznat u narodu kao Latinska ćuprija, u selu Gornja Trešnjica su  ostaci srednjovekovnog    Velikog i Malog grada.

U ovo područje Turci su došli odmah posle pada Smedereva, 1460. godine. Zbog značaja rudnika u Crnči ovaj kraj je bio carski has koji je po najvećem selu dobio naziv has Bukovica, pa je verovatno od toga nastao naziv Azbukovica. Turci će se utvrditi, ojačati i naseliti u srednjovekovnoj tvrđavi Soko grad, koja će biti neosvojiva sve do  1860. godine kada je porušena.

Ljubovija je 1860. godine postala sresko mesto a 1871. godine, ukazom Milana Obrenovića, varošica. Međutim, 1896. godine nabujala hirovita Drina će Ljuboviju sravniti sa zemljom i ona se od tada razvija na današnjem mestu, tri kilometra uzvodno i oko 400 metara udaljena od Drine.

Najveći vrh, ,,krov Azbukovice" je planina Bobija čije vrh Tornička bobija visok 1.272 metra. Azbukovicu preseca nekoliko bujnih reka  koje se ulivaju u Drinu a najpoznatije su Trešnjica i Ljuboviđa koje su bogate pastrmkom. Ovo područje stalno su kroz istoriju naseljavali stanovnici iz starog Vlaha, Bosne i Hercegovine i Dalmacije, ali su se uglavnom kratko zadržavali i selili se dalje u ravničarske krajeve gde su uslovi  bolji za život.

U Azbukovici danas  živi 17.232 stanovnika u 27 naselja. Opštinski centar Ljubovija je lepa varoš. Ima oko 7.000 stanovnika i dobila  je ima po begu Ljuboviću koji je, u vreme društvenog i ekonomskog uspona, sagradio kulu iznad žitorodnog polja pored Drine Drabića. U blizini Ljubovije nalazi se nekoliko izletišta: Mačkov kamen utvrđenje Soko grad u čijoj je blizini novosagrađeni manastir Svetog Nikolaja Srpskog, etnoselo Vrhpolje, Bele vode, Bobija, Baurić, kanjon reke Trešnjice kao i prelepa Drina.