Bivšim liderima Herceg Bosne 111 godina zatvora

Prema izveštajima agencija

Hag, Zagreb – Bivši lider bosanskih Hrvata Jadranko Prlić osuđen je juče u Haškom tribunalu na 25 godina zatvora, a još petorica rukovodilaca hrvatske paradržave Herceg Bosne dobila su zatvorske kazne između 10 i 20 godina zbog učešća u zločinačkom poduhvatu na čijem je čelu bio tadašnji predsednik Hrvatske Franjo Tuđman.

U optužnici je precizirano da je krajnji cilj bio uspostavljanje hrvatskog entiteta u granicama Banovine Hrvatske iz 1939. i njegovo pripajanje Hrvatskoj kako bi se ponovo ostvarilo ujedinjenje hrvatskog naroda, javlja Tanjug iz Zagreba.

Sudije Međunarodnog krivičnog suda za bivšu Jugoslaviju presudili su da je Hrvatska, koja 1. jula kao druga bivša jugoslovenska republika postaje članica EU, umešana u zajednički zločinački poduhvat i da je Tuđman verovao da su etnička čišćenja neophodna kako bi se stvorila etnički čista država koja bi se pripojila Hrvatskoj.

U poduhvat uspostavljanje hrvatskog entiteta u granicama iz 1939, sem Tuđmana, bili su uključeni vođa Hrvata u BiH Mate Boban, ali i tadašnji hrvatski ministar odbrane Gojko Šušak i načelnik štaba Hrvatske vojske Janko Bobetko, kaže se u optužnici.

„Zločini nisu bili slučajna dela nekolicine buntovnih vojnika”, rekao je čitajući optužnicu predsedavajući sudija Žan-Klod Antoneti. „Oni su rezultat plana... da se muslimansko stanovništvo trajno ukloni iz Herceg Bosne”, prenosi Rojters iz Haga.

Prlić, bivši premijer Herceg Bosne, osuđen je zbog „etničkog čišćenja” koje, navodi se u optužnici od 2.600 strana, uključuje ubistva, silovanja i proterivanje muslimana iz Bosne tokom raspada Jugoslavije devedesetih.

Bivši ministar odbrane Bruno Stojić dobio je 20 godina, koliko su osuđeni i komandanti Glavnog štaba Hrvatskog veća odbrane (HVO) generali Slobodan Praljak i Milivoj Petković.

Komandant vojne policije HVO Valentin Ćorić osuđen je na 16 godina zatvora, dok je načelnik kancelarije za razmenu zarobljenika Berislav Pušić osuđen na 10 godina.

Sva šestorica smatraju se odgovornim sa rušenje Starog mosta u Mostaru iz otomanske ere, čije je granatiranje postalo simbol osveta tokom sukoba u Bosni i Hercegovini 1992–1995.

Svima njima u kaznu će se uračunati vreme koje su proveli u pritvoru.

Tokom suđenja izvedeno je 10.000 dokaza i 145 svedoka optužbe i 60 svedoka odbrane.

Sudija Antoneti je preko 90 minuta čitao presudu i njeno obrazloženje. Pojedini članovi tročlanog veća imali su izdvojena i delimično protivna mišljenja o kvalifikacijama iz optužnice kao i o kriviciu pojedinim tačkama.

Optužba je za Prlića, Stojića i generale Praljka i Petkovića zatražila 40 godina zatvora, za Ćorića 35, a za Pušića 25 godina zatvora.

Odbrane su tražile oslobađanje sve šestorice koji su se u proleće 2004. dobrovoljno predali Hagu.

Šestorica Hrvata u 26 tačaka optužena su za zločine protiv čovečnosti, kršenje zakona i običaja ratovanja i povrede Ženevskih konvencija počinjene progonom, ubistvima, razaranjem, zatvaranjem u logorima, deportacijama bosanskih muslimana i drugih nehrvata od kraja 1991. do 1994.

Optužnica je obuhvatila zločine počinjene na području opština Prozor, Gornji Vakuf, Jablanica, Mostar, Ljubuški, Stolac, Čapljina i Vareš, kampanju progona počinjenog ubijanjem, razaranjem, deportacijama i logorima.

Prema mišljenju većine sudija, taj entitet trebalo je ili pripojiti Hrvatskoj nakon eventualnog raspada BiH ili bi on postao nezavisna država unutar BiH, koja bi bila tesno povezana s Hrvatskom.

Vođstvo Hrvatske zajednice Herceg Bosne, kao i čelnici Hrvatske, uključujući Tuđmana, ocenili su da je za uspostavljanje hrvatskog entiteta neophodno promeniti sastav stanovništva na toj teritoriji, zaključile su sudije.

U obrazloženju presude se navodi da su optuženi znali da je ostvarivanje tog cilja u suprotnosti s mirovnim pregovorima u Ženevi i da to podrazumeva preseljavanje muslimana izvan granica Herceg Bosne i početak etničkog čišćenja tih područja kako bi ona postala u celini ili većinski hrvatska.

Sprovođenje zločinačkog poduhvata počelo je sredinom januara 1993. kada je HVO sproveo vojne kampanje koje je pratilo iseljavanje muslimana i organizovao iseljavanje Hrvata iz srednje Bosne u Herceg Bosnu, bilo dobrovoljno bilo uz primene sile.

Mnogobrojni zločini HVO-a nad muslimanima do aprila 1994. uglavnom ukazuju na očigledan obrazac ponašanja, što znači da ih u većini slučajeva nisu počinile neorganizovane grupe, nego su planirani.

Članovi zločinačkog udruženja osiguravali su kadrove i koordinaciju za operacije na terenu kako bi se počinili zločini i uspostavio sistem za iseljavanje muslimana putem ubistava, uništavanja imovine, deložacija, zlostavljanja, upotrebom zarobljenika za prinudni rad i kao žive štitove, ubistvima i zlostavljanjem zarobljenika i njihovih porodica, navedeno je u haškom sudu.

Prema zaključku sudskog veća, pripadnici HVO-a počinili su i zločine koji nisu obuhvaćeni ovim udruženim zločinačkim poduhvatom, a radi se o krađama, silovanjima i seksualnim zlostavljanjima, ubistvima u akcijama i tokom zarobljeništva, kao i rušenju džamija u Sovićima i Doljanima, prenosi agencija Hina.

Suđenje je počelo aprila 2006, a branioci osuđenih već su najavili da će uložiti žalbe na presude.

Advokat Vesna Alaburićizjavila je da će odbrana u žalbenom postupku nastojati da dokaže da „zločini koje je sud u presudi pomenuo nisu bili posledica zločinačkog plana nego konkretnih događaja u određenim sredinama i posledica ratnih sukoba”.

-----------------------------

Istorijska presuda

Hag – Tužilac Kenet Skot ocenio je da je presuda „ključna” i „istorijska”, javlja Beta.

„Mi smo veoma zadovoljni presudom. Pravda je zadovoljena. Ovo je ključna presuda tribunala, koja je istinski odrazila događaje na području HercegBosne.”

Tužilac je naznačio da se do presude nije mnogo znalo šta se dešavalo na području HercegBosne i pod vođstvom Franje Tuđmana.

„Nikada do sada sud nije u ovom obimu ukazao na Tuđmanovu ulogu” u zločinima počinjenim u zapadnoj Hercegovini i srednjoj Bosni”, rekao je Skot, dodavši da je presuda „najznačajniji pokazatelj te uloge”.

Zastupnik optužbe je izjavio i da su, po stavu tužilaštva, Hrvatska Republika HercegBosna i Republika Srpska „osnovane na identičan način, planom progona i spregom političkih vlasti i vojnih snaga u počinjenju etničkog čišćenja”.