Da ostanemo gde je narod ostao

Podgorica – Srpski narod u Crnoj Gori, da bi se posvetio očuvanju srpske kulturne baštine u Crnoj Gori i njenom daljem živom razvoju, bio je prinuđen da, sredinom 2010. godine, formira Maticu srpsku – Društvo članova u Crnoj Gori.

Doktor filozofskih nauka i predsednik Matice srpske – Društva članova u Crnoj Gori Drago Perović, kaže da u poslednjih 180 godina srpski narod u kolevci Rada Tomova nikad nije imao tako loš status i zato matica mora da ide sa svojim narodom.

Kada se nametnula potreba za osnivanjem matice u Crnoj Gori?

Matica srpska – Društvo članova u Crnoj Gori osnovana je sredinom 2010. u Podgorici, kao nužnost vremena u kojem srpski narod u Crnoj Gori, uprkos najboljoj nameri i istorijskoj stvaralačkoj temeljitosti i vernosti, nije više mogao da prepozna „svoju” Crnu Goru. Svi kulturni stvaraoci sa ovih prostora, počev od Vladike Rada, stvarali su svoju kulturnu i naučnu vertikalu u saradnji sa maticom kao ugaonim kamenom srpske kulture i nauke poslednja dva veka. Danas, nažalost, situacija je sasvim suprotna, mi smo zbog raznolikih barijera prinuđeni da se organizujemo, a prvenstveno da bi se posvetili očuvanju srpske kulturne baštine u Crnoj Gori.

Šta to znači, imaju li Srbi sada dve matice, ili...?

U punoj saradnji sa tadašnjim predsednikom matice akademikom Čedomirom Popovom i njenim predsedništvom, naš ogranak je osnovan po principu: jedna i jedinstvena matica. Osnivanje Matice srpske – Društvo članova u Crnoj Gori je otuda išlo paralelno sa uvidom same Matice srpske da i ona mora da se kreće za i sa svojim narodom, da i ona dospe tamo gde joj je narod dospeo, a da ostane tamo gde je narod ostao. Za prvog predsednika izabrana je profesorka dr Radojka Vukčević. U okviru pet odeljenja – za srpski jezik i književnost, istoriju, društvene i prirodne nauke, te umetnost – u rad matice u Crnoj Gori uključilo se pedesetak istaknutih intelektualaca i naučnih radnika – danas već sedamdesetak – i pokrenulo brojne programe i projekte u svim sferama stvaralaštva.

Na čemu je matica u Crnoj Gori u protekle skoro tri godine stavila akcenat?

Zbog postojeće političke situacije, poseban akcenat je stavljen na pitanja koja se tiču sinhronog i dijahronog ispitivanja srpskog jezika – kao naše jedne jedine „kuće bivstvovanja” i pitanja koja se tiču same istorije srpskog naroda na prostoru današnje Crne Gore i uopšte. A sve to zbog očitog veštačkog zaborava, zaborava istorije i njenog prekrajanja, te politikantskog iskrivljavanja evidentnih naučnih činjenica koje ima cilj da u potpunosti, raznim vrstama nasilja, zapreta u haos sadašnjosti naše istorijske korene i temelje. I to ne samo srpskog jezika već i celine srpske kulture u današnjoj Crnoj Gori.

Ne samo crnogorska već i javnost u okruženju, čini se, posebnim uvažavanjem gleda na izdavačku delatnost matice u Crnoj Gori.

U toku 2011. i 2012. objavili smo značajan broj veoma zapaženih izdanja. Iz oblasti jezika i književnosti: knjige Jelice Stojanović „Putevima srpskog jezika i ćirilice”, Miloša Kovačevića i Mihaila Šćepanovića „Srpski jezik u vrtlogu politike”, Veselina Matovića „Noć dugih makaza: potiskivanje srpskog identiteta u crnogorskim udžbenicima za jezik i književnost”, spomen-svesku „Ilovačka krmčija” povodom 750 godina od nastanka, te „Sabrane pesme” Novice Tadića u pet tomova, zbirku poezije Milice Bakrač „Žena”, ovogodišnjeg dobitnika nagrade „Marko Miljanov” i roman Todora Živaljevića „Berači mesečine”.

A iz oblasti istorijske nauke?

Iz oblasti istorijskih nauka knjige Miomira Dašića „Vasojevići od pomena do 1860”, akademika Vlada Strugara „Doktorat u Moskvi”, u saizdavaštvu sa Maticom srpskom, Gorana Komara „Značajni rodovi Herceg Novog”, Andrije P. Jovićevića „Drevni srpski manastiri”, Žarka Lekovića „Drobnjak od 1850. do 1918”, Vukića Ilinčića „Bombaška i vasojevićka afera”, Dejana Bulatovića „Jugoslovenstvo i komunizam: srpski narod u 20. veku”. Iz oblasti prirodnih nauka objavili smo zbirku „300 pripremnih zadataka za juniorske matematičke olimpijade (Iskustvo Srbije)”, Đorđa Baralića.