Zemlja sa mirisom tamjana

Od našeg specijalnog izveštača

Salala, Oman – Rustična idila u ovom pomalo usnulom gradu na krajnjem jugozapadu Omana, u kome palme i stabla banana osvežavaju prašnjave ulice, otkriva tek neku od tajni koje krije zemlja, nekada drevni centar trgovine tamjanom, koju spominje i Ptolomej i koja je u srednjem veku bila nadmoćna pomorska sila regiona.

Od Salale, rodnog mesta sultana Kabusa (73), prosvećenog apsolutiste i tradicionaliste koji ovom zemljom na jugoistoku Arabijskog poluostrva upravlja otkako je svrgnuo oca 1970, putovanje do 200 kilometara udaljene granice sa Jemenom traje punih osam sati. Put vodi kroz stoletne šume divljeg tamjana, koje senče ulaz na poslednju deonicu autoputa od glavnog grada provincije Dofar do granice. Nagli usponi i još strmiji padovi.

Stižući iza krivine, terenska vozila na opojno mirisnoj koti na putu ka karauli kod Sarfajata naglo smanjuju brzinu. Upravo taj vrletni pohod drumom usečenim u litice planinskog venca Džabal el Kamar privlači sve više stranaca u prvu nezavisnu državu arapskog sveta koja je sve do sedamdesetih živela u dubokoj izolaciji. Turizam postaje jedan od glavnih izvora prihoda zalivskog sultanata koji nudi devičanske plaže duž  1.700 kilometara duge obale na tri mora, od ormuske međe sa Iranom do Jemena na Arabijskom moru.

Očaravajuće pustinje i planinske vrleti. Ronioci, verski hodočasnici, radoznali putnici iz celog sveta. Sada ovde hrle i neki drugi ljudi: plavokosi naftaši, iranski inženjeri u investicionom pohodu. Oman raspolaže sedmim najvećim rezervama nafte na Bliskom istoku, a šesti je na svetu po nalazištima suvog gasa.

Uz takvo bogatstvo i važan strateški položaj na izlazu iz Ormuskog prolaza, Oman postaje magnet za ozbiljan biznis. Pridružujući se desetinama poznatih firmi, i „Energoprojekt-Entel” otvorio je početkom godine novu poslovnu zgradu u prestonici Maskatu. Dok sultanat osvaja pozicije na geopolitičkoj mapi, i Salala, grad udaljen 1.000 kilometara od glavnog grada, postaje čvorište globalnog biznisa između Evrope, Istočne Afrike, zaleđa Arabijskog poluostrva i Azije. U novu luku ovog grada od 200.000 stanovnika ulaže se 18 milijardi dolara, a grade se i pruge prema Maskatu i Rijadu.

Nije onda neobično da u državi od dva i po miliona stanovnika danas obitava preko 700.000 stranaca najrazličitijih profila. Služavke iz Šri Lanke, italijanski građevinci, američki posrednici. Lekari iz Pakistana, danski stručnjaci za kargo, ruske stjuardese, ukrajinske dadilje, turski trgovci, francuski juveliri, kanadski geolozi. Sultan Kabus sada, po ugledu na Saudijsku Arabiju, želi da strance zameni lokalcima, pa sprovodi politiku „omanizacije”. To se, naravno ne odnosi na turiste. Posmatram odvažne letače koji se paraglajderima zaleću sa 1.000 metara visoke litice kod Šata na putu za Jemen.

Kupači su retki jer snažne struje Indijskog okeana lako u bespovrat povuku neiskusne. Kilometarske plaže belog, finog peska više su osmatračnice nepreglednog plavetnila nego zaletište u azurni okean. Grupa turista isplovljava iz Salale daleko na pučinu kako bi posmatrala plave kitove. Jovov grob, koji pohode hodočasnici, nalazi se na obronku 30 kilometara severozapadno od Salale.

Svi kupuju tamjan koji je daleko jači i skuplji od onog koji nude takmaci iz Jemena ili Somalije. Mauzolej sufi-proroka Ben Alija, građen u stilu persijske arhitekture, nalazi se nadomak nekadašnje britanske vojne baze u Mirbatu. „Salala je grad na ozbiljnoj raskrsnici svetova”, kaže Kasim el Mašani, student međunarodnih odnosa na Univerzitetu u Salali.