Zaštita prirode na domaćim markama

Sa buđenjem ekološke svesti javlja se i motiv zaštite prirode koji može da se populariše i kroz teme na izdanjima prigodnih maraka.

Ovaj motiv ima dugu tradiciju u domaćoj filateliji. Prema dostupnim podacima, prve marke sa ovom temom objavljene su kasnih sedamdesetih godina prošlog veka, a izdanje pod nazivom „Zaštita prirode” iz 1981. godine prvo je koje je imalo i logo Evropskog informacionog centra, kasnije Evropske komisije za zaštitu prirode. Izdanje iz 1983. godine prvo je koje je ponelo i današnji naziv „Evropska zaštita prirode”.

Tokom decenija, likovna rešenja za izdanja potpisivali su: Andrija Milenković, Duško Lučić, Dimitrije Čudov, kao i aktuelni kreatori maraka „Pošta Srbije”, RJ „Srbijamarka” – Radomir Bojanić, Marina Kalezić i Miroslav Nikolić.

Od 1992. godine i usvajanja Habitat direktive Evropske unije, kojom je formirana evropska mreža zaštićenih oblasti prirode, srpski kreatori maraka koristili su kao motive upravo oblasti prirode u Srbiji koje su pod zaštitom države.

Izdanje „Evropska zaštita prirode” tradicionalno ima dve marke, za domaći i strani saobraćaj, a ovogodišnje čine nominale vrednosti 35 i 70 dinara. Na marki niže nominale, autora Miroslava Nikolića, prikazan je park prirode „Stara planina”, poznat po raznovrsnoj geološkoj građi i specifičnom biljnom i životinjskom svetu sa više od 1.200 vrsta i podvrsta biljaka, oko 200 vrsta ptica, 30 vrsta sisara, kao i 12 vrsta gmizavaca i 26 vrsta riba, koji je proglašen za prirodno dobro prve kategorije od izuzetnog značaja.

Na drugoj marki su pejzaži Zaovine koja je nominovana za svetsku mrežu rezervata biosfere u okviru Unesko programa „Čovek i biosfera”. Ovaj predeo koji se nalazi u zapadnoj Srbiji, na obroncima Tare, poznat je kao mesto na kojem je Josif Pančić 1875. godine otkrio omoriku (Picea omorika).

Marke su štampane u tiražu od 50.000 serija, u Zavodu za izradu novčanica u Beogradu, a u opticaju će biti od prekosutra, a na šalterima će se naći u tabačićima od po osam maraka sa vinjetom u sredini. Uz dve marke, ovo prigodno izdanje ima i koverat, a realizovano je uz stručnu saradnju Zavoda za zaštitu prirode Srbije.

R. S.