Neredi umesto rođendanskog slavlja

Proslava nacionalnog praznika Španije pretvorena je uoči ovog vikenda u haos, karikaturu suživota u multikulturalnoj i višenacionalnoj državi. Dan hispanizma (Dia de la Hispanidad) poslužio je kao povod brojnim političkim organizacijama, strankama i parapolitičkim udruženjima da pozovu na ostvarenje šarolikih, dijametralno različitih vizija.

Republikanci, mahom regrutovani na levom krilu stranačkog spektra, tražili su ukidanje monarhije, radikalni pripadnici centra i desnice zahtevali su ostavku socijalističkog premijera Hosea Luisa Rodrigesa Sapatera. Falangisti su širom zemlje organizovali demonstracije – izvikivali su parole da je vreme za povratak politici istinskih vrednosti, valjda po ukusu nekadašnjeg diktatora Fransiska Franka.

Separatisti u Kataloniji i Baskiji obeležili su vatrom sa barikada trostruki praznik – dan državnosti, dan kada je Kristifor Kolumbo otkrio Novi svet i dan španske svetske baštine. U lučkom gradu San Sebastijanu, na obali Biskajskog zaliva, došlo je do teških sukoba između policije i demonstranata, pristalica zabranjene Batasuna partije, političke organizacije terorističko-separatističke ETA. Isprovocirani dozvoljenom demonstracijom fašističke neofalange, maskirani demonstranti su prevrtali parkirane automobile, bacali Molotovljeve koktele na poslovne zgrade i prostorije banaka.

Policija i nadležni političari proglasili su nasilne demonstracije vrhuncem i očekivanom, finalnom predstavom separatista – posle, bezmalo, tronedeljne uvertire. U većini regija autonomne Katalonije, u Baskiji i u brojnim srezovima i atarima na severoistoku Španije, čije stanovništvo većinski podržava separatiste, zabeležene su, u proteklih dvadesetak dana, neprijavljene demonstracije, naravno i prateći incidenti. Bes demonstranata usmeren je ka ličnosti kralja Huana Karlosa i svih prethodnih vladara, uključujući Filipa V – lutke sa kraljevim likom nošene su na provizornim vešalima, slike drevnih vladara i sadašnjeg kralja javno su spaljivane – u duhu postojećeg ubeđenja da je monarhističko uređenje glavna prepreka ka ostvarenju zahtevanih širokih autonomija, ili, u najmanju ruku, kočnica ka ustoličenju pravičnijeg, federativnog uređenja države.

Nemila događanja na periferiji iberske države poslužila su kao povod pristalicama kralja i monarhije da u španskoj prestonici prirede – marš prkosa. Madriđani su za vreme tradicionalne vojne parade, uz zvuke marša real, kraljevskog marša, izvikivali: "Živeo kralj!". U istom dahu su uputili uvredljive parole na račun socijalističkog premijera Sapatera, smatrajući da ne preduzima dovoljno da bi se sprečila "erozija španskog jedinstva".