Poglavlje 35 i početak pregovora sa EU

Aktuelne polemike, tumačenja izjava „pojedinaca” iz EU, navijanja za predsednika ili premijera Srbije u vezi sa međuzavisnošću KiM i pregovora o pristupanju EU deluju suvišno imajući u vidu da su ta pitanja jasno definisana u Pregovaračkom okviru (PO).

U stavu 23. pomenutog dokumenta (dostupnog na sajtu Vlade Srbije) piše: „Pitanje normalizacije odnosa Srbije i Kosova razmatraće se kroz poglavlje 35… Napredak pregovora zavisiće od kontinuiranog angažovanja Srbije, u skladu sa uslovima procesa saradnje i pridruživanja, u cilju vidljivog i održivog unapređenja odnosa sa Kosovom”, koji treba da omogući svakoj strani (Srbiji i „Kosovu”) evropski nesmetani put bez blokiranja bilo koje od strana. On treba da dovede do „… sveobuhvatne normalizacije odnosa između Srbije i Kosova u formi pravno obavezujućeg sporazuma…” I, najzad: „Posebno se od Srbije očekuje da kontinuirano a) u dobroj veri sprovodi sve sporazume postignute u dijalogu sa Kosovom, b) u potpunosti poštuje principe inkluzivne regionalne saradnje.”

Prema citiranim odredbama Pregovaračkog okvira jasno je da je preko poglavlja 35 pitanje Kosova i Metohije postavljeno od EU kao osnov za odvijanje i okončanje celog procesa pregovaranja. Suština će biti u kriterijima za ocenu ispunjenosti uslova iz Pregovaračkog okvira o KiM, pri čemu su od ključnog značaja tumačenja odredbi o karakteru i sadržaju normalizacije i pravno obavezujućeg sporazuma. Sasvim je izvesno da će politički stavovi najmoćnijih zemalja na Zapadu koje su priznale „Kosovo”, a koje čine i većinu u EU, biti na strani interesa koji proizilaze iz tog priznanja.

Ne čudi što Nemačka u tom smislu insistira da se na početku otvori poglavlje 35, za šta ima uporište i u Pregovaračkom okviru, dok komesar Han to pitanje tretira sa pozicije većine u EU. Ne bi trebalo, takođe, imati iluziju da je Nemačka usamljena u stavu oko poglavlja 35, odnosno pitanja KiM. Podsećam na poznati nemačko-britanski non-pejper koji je bio osnova za izradu Pregovaračkog okvira.

Nemačka je samo u tome dosledna. Nesporna je želja pomenute većine da se već na startu pregovora, dakle otvaranjem pojedinih poglavlja, obezbede političke pretpostavke za konačno rešenje pitanja KiM na liniji tumačenja uslova iz Pregovaračkog okvira prema njenim interesima. Čini se da bi samo tako trebalo tumačiti i nastojanja nemačkog Bundestaga, odnosno vladajuće CDU/CSU, što od ranije poznatih sedam tačaka ili najnovije informacije o zahtevima Nemačke sasvim dobro ilustruju.

Na ovim osnovama je jedino moguće i objašnjenje zašto se otvaranje pojedinih poglavlja, odnosno, suštinski početak pregovora o pristupanju, uslovljava i otvaranjem poglavlja 35, a ono pak „punim” ispunjavanjem obaveza iz Briselskog sporazuma, pri čemu nadležnost za ocenu o „punoj” ispunjenosti zadržava najuticajnija politička većina u EU. U ovom kontekstu nije od presudnog značaja da li će Unija kao međunarodna organizacija priznati „Kosovo”, jer će stav većine i njen politički uticaj opredeliti ukupne odnose Srbija–EU, što je uostalom i sada slučaj.

Naime, EU već sada Srbiju i „Kosovo” tretira kao odvojene i nezavisne subjekte, što se vidi iz samog Pregovaračkog okvira i na toj osnovi je sa „Kosovom” otvorila proces pregovaranja radi zaključenja Sporazuma o stabilizaciji i pridruživanju, što je kao politički mehanizam predviđen za proces proširenja i saradnje EU sa trećim državama i međunarodnim subjektima.

Član Foruma za međunarodne odnose