Donošenje prvog ustava moderne Srbije

Kragujevac – Zasedanje narodnih poslanika, koje je knez Miloš Obrenović okupio u Kragujevcu na Sretenje 1835, bilo je najznačajnija skupština u vreme njegove vladavine Srbijom. Oko 2.400 poslanika iz cele Srbije izglasalo je 15. februara prvi srpski ustav, kasnije nazvan Sretenjski, po prazniku kada je skupština održana. Poslanici su za ustav glasali na livadi kraj crkve koju je podigao ovaj srpski vladar.

Sretenjska skupština trajala je tri dana, od 14. do 16. februara. Otvorena je prizivanjem Svetog duha u crkvi, a onda je usledila kneževa beseda o sadržini novog ustava. „Iz njega ćete videti da su opštenarodna prava koja će svaki Srbin uživati, prostrano, i onako opisana i razgranata, kako ji samo čovečanstvo predpisuje. U njima ćete naći da je ličnost svakog Srbina slobodna, i da je svaki Srbin gospodar od svog imanja“.

Za ovu skupštinu je vladalo veliko interesovanje, pa je, pored poslanika, na poljani kraj Miloševe crkve bilo i oko 10.000 znatiželjnika iz Kragujevca i okoline. Ceremonija je bila brižljivo pripremana, a znakovi srpske nezavisnosti (grb i zastava) bili su vidno izloženi. Ustav je donet drugog dana zasedanja. Zakletvu na ustav položili su knez i svi poslanici, a uveče je upriličen vatromet. Trećeg dana, poslanici su knezu Milošu predali poklone, sablju sa natpisom „Blagorodna Serbija Knjazu Svome Milošu Prvom“, njegovim inicijalima i grbom Srbije, kao i ukrašeni putir.

Tekst ustava je bio brzo pripremljen, za svega dvadesetak dana, zahvaljujući, pre svega, učenom Dimitriju Davidoviću, koji je bio glavni autor. Sadržao je 14 glava i 142 člana, a u njega su bili inkorporirani zakoni mnogih zemalja (Belgije, Švajcarske, Poljske, Holandije, Portugalije...). Sretenjski ustav slovi za jedan od najliberalnijih u tadašnjoj Evropi, o čemu svedoče poglavlja koja se pozivaju na Deklaraciju o pravima čoveka i građanina, najvažniju tekovinu Francuske buržoaske revolucije.

Najavljen godinu dana ranije, na Svetotrifunskom zasedanju 1834, Sretenjski ustav je donet nakon bune serdara rasinskog Milete Radojkovića, koji je pokušao da kneza Miloša svrgne sa vlasti. Do pomirenja je došlo zahvaljujući Tomi Vučiću Perišiću.

Te okolnosti kao da su najavile kratak vek prvog srpskog ustava. Pod pritiskom stranih sila, pre svega Turske, Sretenjski ustav je suspendovan, samo dva meseca nakon što je donet. Trajao je svega 55 dana.