Izložba o sanitetu u Velikom ratu

Izložba „Srpski sanitet 1914-1918”, koja se u četvrtak u 20.45 časova otvara u Vojnom muzeju na Kalemegdanu, do sada je najveća postavka posvećena vojnim lekarima i pratećem osoblju. Održava se u okviru obeležavanja stogodišnjice Prvog svetskog rata, a ono što je, osim bogate i zanimljive postavke izdvaja, svakako je i atraktivno otvaranje – na zgradi Vojnog muzeja posebnom tehnikom biće prikazani prizori iz Velikog rata. Mnogi eksponati i fotografije biće prvi put prikazani javnosti.

Posetioci će u Vojni muzej ulaziti kroz vojni šator, savremeni sanitet, kako bi se zatim, kao nekakvim vremeplovom, u galeriji suočili sa onim kako je vojni sanitet izgledao pre sto godina. Osim brojnih fotografija, izloženi su sanitetski instrumenti i materijal, kao i volovska zaprežna kola kojima je obavljan prevoz ranjenika sa prve linije fronta do najbliže poljske bolnice ili previjališta. Zanimljivo da su ova zaprežna kola (klasična i dvokolica) originalna iz tog vremena, s tim što su tokom restauracije zamenjeni neki drveni delovi koji su vremenom istrulili.

Ranjenici su transportovani konjima u nosilima (Foto M. Galović)

Izložene su i verne replike poljskog sanitetskog kreveta, sanitetske prostirke za smeštaj više vojnika, nosila... Napravljen je čak i model konja sa sedećim i ležećim nosilima na bokovima.

Inače, srpski sanitet je u Veliki rat ušao sa zastarelom organizacijom. Međutim, tokom tih godina iskušenja do izražaja je došla kreativnost, može se reći i genijalnost, pripadnika vojnog saniteta. Tako je napravljeno takozvano „srpsko bure” koje je bilo od izuzetnog značaja u borbi protiv tifusa. Jednostavan, ali efikasan, „aparat” sastojao se od kazana na koji se stavljalo bure i pomoću pare uništavala vaš u vešu i garderobi.

Pokretna verzija srpskog bureta (Foto M. Galović)

Dr Nikola Krstić je izvršio prvu transfuziju sveže krvi 1915. godine, iz vene davaoca u venu ranjenika. Već sledeće godine izvršeno je prvo konzervisanje krvi.

Iako su strane medicinske misije dale izuzetan doprinos zbrinjavanju vojnika i civila u Srbiji, Srpska vojska je po povlačenju preko Albanije sama napravila svoje vojne bolnice na Solunskom frontu.

Autori izložbe su Gordana Bulović iz Muzeja grada Novog Sada, Mirko Peković iz Vojnog muzeja u Beogradu i Branislav Stanković iz Narodnog muzeja u Šapcu.

Zavojište Drinskog brdskog artiljerijskog puka u Agios Matijasu na Krfu 1916. godine