Portret filmskog vizionara

Solun – Na mene je uticalo puno velikih reditelja i pisaca, ali ponajviše Bergman, Strindberg i Ibzen, mada nisam imun ni na Kventina Tarantina jer su njegovi filmovi sve samo ne i dosadni – kaže Arno Deplešen, jedan od najintrigantnijih francuskih filmskih reditelja srednje generacije.

Deplešen je ličnost u žiži 56. Solunskog festivala koji mu je priredio retrospektivni program „Počast“, a za sam festivalski kraj namenio i „Zlatnog Aleksandra“ za doprinos filmskoj umetnosti. Od 5. do 15. novembra grčkoj i ovde prisutnoj međunarodnoj publici omogućeno je da vidi sedam od jedanaest Deplešenovih igranih filmova (uključujući i onaj televizijski – „Šuma“). Od srednjometražnog „Života mrtvih“ zahvaljujući kojem je otkriven kao autor 1991. godine, preko „Straže“, „Mog seksualnog života...“, „Kraljevi i kraljica“, „Božićna priča“, „Džimi P. –Psihoterapija ravničarskog Indijanca“, pa sve do ovog najnovijeg – „Moji zlatni dani“ s kojim je osvojio i jednu od nominacija za ovogodišnjeg „evropskog Oskara“.

Sve njih krase duboko ljudske, često opsesijama ispunjene priče, kompleksne emocije, humor sa gorkim komentarima, književni simboli i reference. Ne bez pravog i zdravog razloga Deplešena autoritativni festivalski čelnik Dimitris Eipides naziva filmskim vizionarom. Ovaj francuski reditelj, pisac i snimatelj (rođen 1960. u Rubeu, studirao na Sorboni), krajem osamdesetih godina prošlog veka radio je kao snimatelj, da bi svojim debitantsko-rediteljskim filmom „Život mrtvih“ dao svojevrsni predznak svega onoga što danas krasi njegov opus. A to je: lični filmski identitet i rediteljski stil, ponavljanje tema, otvaranje filozofskih pitanja, predstavljanje idiosinkratičnih filmskih likova preosetljivih na svakodnevni život. Tu je i vernost filmskim glumcima, poput Matjea Amalrika, Katrin Denev i Emanuel Devos, koji igraju u više njegovih filmova.

Prvi Deplešenov dugometražni igrani film „Straža“ bio je intrigantni triler o periodu neposredno posle Hladnog rata, a naredni film „Moj seksualni život...ili kako sam upao u svađu“ prava proslava čula, satirična komedija o emocionalnom i egzistencijalnom putovanju mladog profesora (Matje Amalrik) koga definiše velika strast prema ženama.

Bivši ljubavnici suočeni sa dubokim životnim krizama akteri su „Kraljeva i kraljice“, ubedljive filmske drame koja sarkazmom i humorom zadire u najintimnije emocije glavnih likova (Matje Amalrik i Emanuel Devos), dok su krhke i elastične porodične veze crnohumorna tema njegovog najvoljenijeg filma „Božićna priča“ u kojem igraju Katrin Denev i Matje Amalrik. Deplešenov prvi francusko-američki film „Džimi P. –Psihoterapija ravničarskog Indijanca“ (sa Benisijom del Torom i Matje Amalrikom), zasnovan na veoma neobičnoj književnoj prozi, studiji francuskog antropologa i psihoanalitičara Žorža Deveroa koji je posle Drugog svetskog rata u Njujorku prednjačio u istraživanju razlika među plemenima američkih Indijanaca, ali i problema američkih povratnika sa ratišta obolelih od posttraumatskog sindroma.

Deplešenov poslednji film „Moji zlatni dani“ je nostalgična elegija mladosti, crnohumorna drama o starenju, romantična hronika o gubitku, bolu i dobitku kao neizbežnim fazama zrelosti. U liku francuskog akademika pred čijim očima se događa ubrzana retrospekcija sveukupnog života od ranog detinjstva jeste, pogađate već – Matje Amalrik, kao najverniji i najizdašniji glumac i zaštitni znak gotovo svih Deplešenovih filmova.

„Iz mojih filmova je postalo jasno da me zanimaju junaci u konfrontaciji sa sopstvenim ali i tuđim osećanjima, junaci koji su protiv tuge, koji su gotovo programski protiv patnje odbijajući da to postane najinteresantniji deo njihovih života. Takve junake Matje Amalrik i oseća i nosi i sa njima živi sasvim prirodno“, kaže Deplešen.

Za ženske likove u svojim filmovima smatra da su često dominantni, često i manipulativni, u svakom slučaju „teški“, jer „nema ničeg dosadnijeg od dobrih devojaka i finih žena u filmu“. Zato njegove filmske žene, kaže Deplešen, umeju da budu misteriozne poput onih iz filmova Ingmara Bergmana, ali i demonske poput onih iz filmova Kventina Tarantina...

----------------------------------------------------------------------

Sedam decenija grčke animacije

Iz prvog grčkog animiranog filma „Duče priča“ Stamatisa Polenakisa

Jedan od zanimljivijih paralelnih programa 56. Solunskog festivala bez sumnje je retrospektiva grčkih animiranih filmova organizovana u čast jubileja – 70 godina animacije u Grčkoj.

Angelos Ruvas, čelnik grčke ASIF-e, kaže da animirani film u ovoj zemlji predstavlja „dragocenu, razmršenu nit budućnosti“, potvrđujući ovu tezu kroz 40 kratkih animiranih filmova koji najbolje ilustruju estetske i tematske preokupacije grčkih stvaralaca.

Prvi animirani film u Grčkoj „Duče priča“ nastao je 1942. godine tokom nemačke okupacije i snimio ga je karikaturista Stamatis Polenakis u svojoj kući na ostrvu Sifnos. Reč je o antifašističkoj satiri u kojoj se Benito Musolini prikazuje kao lažov koji prikriva svoj poraz od strane Grka.

Film je prikazan tek 1945. po oslobođenju, a od tada pa do danas, grčki animirani film napredovao je i razvio se osvajajući i brojna međunarodna priznanja i zauzimajući značajno mesto na svetskom tržištu televizije, pozorišta i video-igara...