Glumački napori

Prvi deo omnibus predstave „Via Balkan” je „Putovanje”, ostvaren na osnovu priče Biljane Srbljanović, čiju suštinu čine opservacije o različitim nacijama, njihovim kulturnim vrednostima, kao i o globalnoj popularnoj kulturi. Reditelj Gorčin Stojanović je ovaj prozni tekst pokušao da učini scenski prihvatljivijim deleći tekst naratora na dva glumca, Ivanu V. Jovanović i Dušana Jovića, kao i uključivanjem Zorana Vranješa, koji na sceni svira električnu gitaru, gradeći tako atmosferu sa mnogo više tenzije.

Na elegantnoj, stilizovano svedenoj pozornici koja je, uz jednostavne modifikacije, karakteristična za celu predstavu (scenografija Vesna Štrbac, kostimografija Maja Mirković), glumci vrlo precizno i samouvereno pripovedaju priču o protagonisti koji je krenuo put Njujorka, menjajući ton, dinamiku i stil igre: od hladne i neutralne, preko energične i strastvene, do teatralne, koja parodira bezličnost diskursa masovnih medija. Uprkos izvođačkoj sugestivnosti i pohvalnih rediteljskih napora da prozni tekst učini scenski uzbudljivim, predstava nije inspirativna, jer priča Biljane Srbljanović nije adekvatna osnova za scensko razigravanje.

Drugi deo, „Nigde drugde” Nenada Jovanovića, u režiji Larija Zapije, najviše je konzistentan i najmanje pretenciozan segment omnibusa. Glavni akteri su bračni par emigranata u Kanadi, On (Branislav Jerković) i Ona (Kristina Radenković), koji su psihički rastrzani zbog bračnih problema, zatim bolnog procesa asimilacije u nove društveno-kulturne okolnosti, kao i nostalgije za napuštenim domom. Pero Stojančević i Tatjana Šanta Torlaković stilizovano nastupaju u kratkim, epizodnim ulogama radnika, policajca, slučajnih prolaznika, slikovito dopunjujući prikaz blaziranosti, otuđenosti i usamljenosti življenja u Kanadi.

Predstava „Nigde drugde” je vredna zbog poetičnosti i metaforičnosti njenog vizuelnog aspekta, emotivnosti koju proizvodi izbor muzike, kao i povremenog izobličavajućeg cinizma, ali je ograničena u tematskom pogledu, zbog prezasićenosti stereotipnim motivima iz emigrantskog života.

Likovi trećeg segmenta „Putokaz”, prema tekstu Maje Pelević, lenjo su zaglavljeni u vakuumskom prostoru i vremenu društvene tranzicije. Reditelj Kokan Mladenović je izvođenje teksta podelio na tri dela koja igraju različite generacije glumaca, što sugeriše svevremenost glavne teme – egzistencijalne dezorijentisanosti i besmisla. Uprkos posvećenoj igri većine glumaca, naročito Biljane Keskenović, smisao ovog dela predstave se gubi zbog površnosti u bavljenju našom recentnom prošlošću – stereotipnim refleksijama o petooktobarskim promenama, ali i u preteranoj stilskoj teatralizaciji. Umesto da blago oneobiči situaciju i tako, možda, izazove njeno kritičko promišljanje, ovaj hipertrofirani manirizam glume je obezličava i dalje trivijalizuje.

Omnibus predstava „Via Balkan” čiji su segmenti tematski povezani problematikom života na Balkanu, odnosno dilemom između ostanka i odlaska, u osnovi je zanimljivo zamišljena kao poligon za istraživanje, nesporno aktuelnihpitanja. Nažalost, idejni i dramski potencijali inicijalne ideje rasplinuli su se zbog odsustva scenske dramatike („Putovanje”), ograničenosti na klišetiziran tretman života u emigraciji („Nigde drugde”), odnosno zbog stilske pretencioznosti („Putokaz”), tako da su pojedinačni glumački napori, kao najvredniji aspekat ove predstave, prilično uzaludni.